Δήλωση της Βουλεύτριας Φλώρινας της Νέας Αριστεράς Πέτης Πέρκα για τις απαντήσεις του ΥΠΕΝ σχετικά με την κατάσταση στην Αχλάδα Φλώρινας.
Η απάντηση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στη κοινοβουλευτική ερώτηση που κατέθεσα μαζί με βουλευτές της Νέας Αριστεράς αποδεικνύει, για ακόμη μία φορά, τη σημασία και τη χρησιμότητα του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Παρά τις προσωπικές επιθέσεις που δέχθηκα από μέρος της τοπικής ηγεσίας της Κοινότητας Αχλάδας και του Εργοταξιακού Σωματείου Εργαζομένων στα Λιγνιτωρυχεία Αχλάδας, η
πραγματικότητα μίλησε από μόνη της. Το ίδιο το Υπουργείο αναγνωρίζει πλέον επισήμως ότι κατά τις αυτοψίες διαπιστώθηκαν κατολισθητικά φαινόμενα σε επιμέρους θέσεις του λιγνιτωρυχείου, τα οποία, μεταξύ άλλων, αποτέλεσαν αντικείμενο ελέγχου. Το ΥΠΕΝ μετά τον ελέγχους εξέδωσε
σχετικές εντολές συμμόρφωσης για τα περιστατικά αυτά και η εταιρεία υποχρεώθηκε μετά και από προφορικές και γραπτές εντολές να λάβει μέτρα γεωτεχνικής παρακολούθησης και τεχνικής αξιολόγησης, αποκλεισμού προσέγγισης, περίφραξης, σήμανσης κλπ. Για τις παραβάσεις που διαπιστώθηκαν η εκμεταλλεύτρια εταιρεία κλήθηκε σε ακρόαση βάσει των διατάξεων του αρ 6 του Ν. 2690/1999 και είναι σε εξέλιξη η διαδικασία επιβολής των προβλεπόμενων διοικητικών
κυρώσεων.
Παράλληλα, επιβεβαιώνεται ότι σε εκτέλεση σχετικών εισαγγελικών παραγγελιών, διενεργήθηκαν δύο (2) έκτακτες επιθεωρήσεις. Η περιβαλλοντική επιθεώρηση βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι εκθέσεις αυτοψίας, καθώς και τα στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά τους ελέγχους, έχουν διαβιβασθεί στο
αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα Βεύης και στις αρμόδιες Εισαγγελικές και Δικαστικές Αρχές, στο πλαίσιο της διενεργούμενης προκαταρκτικής εξέτασης κατόπιν εισαγγελικών παραγγελιών.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το ίδιο το ΥΠΕΝ αναγνωρίζει δημόσια την ανάγκη προστασίας των κατοίκων και μετεγκατάστασης των οικισμών. Υπενθυμίζοντας ότι έχει προχωρήσει στην κήρυξη
απαλλοτριώσεων των οικισμών Κάτω Αχλάδας, Αχλάδας και Άνω Αχλάδας, ακριβώς για τη διασφάλιση της υγείας και ασφάλειας των κατοίκων. Το ΥΠΕΝ δεσμεύεται ότι στο διάστημα που
μεσολαβεί μέχρι την συντέλεση των απαλλοτριώσεων και τη μετεγκατάσταση των κατοίκων λαμβάνονται απαιτούμενα μέτρα και πρόσθετες ειδικές εντολές της Επιθεώρησης Μεταλλείων, οι
οποίες χορηγούνται με γνώμονα την υγεία και ασφάλεια των κατοίκων και εργαζομένων. Προκύπτει επομένως ότι οι ανησυχίες των κατοίκων δεν ήταν ούτε υπερβολικές ούτε αβάσιμες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η ξεκάθαρη θέση του Υπουργείου ότι η αποκατάσταση των εδαφών δεν αποτελεί υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά βαρύνει αποκλειστικά τον ιδιώτη
εκμεταλλευτή του λιγνιτωρυχείου. Αυτή η δέσμευση πρέπει να τηρηθεί απαρέγκλιτα. Όλοι οι φορείς που υπερασπίζονται το δημόσιο συμφέρον πρέπει να έχουν κοινή θέση σε αυτό. Οι πολίτες δεν μπορούν και δεν πρέπει να κληθούν να πληρώσουν το περιβαλλοντικό κόστος μιας ιδιωτικής εκμετάλλευσης.
Την ίδια στιγμή, όμως, η απάντηση του ΥΠΕΝ αφήνει σοβαρά ερωτήματα αναπάντητα. Η κυβέρνηση περιορίζεται σε γενικές αναφορές ότι η Αχλάδα «θα επωφεληθεί» από τη Δίκαιη
Αναπτυξιακή Μετάβαση, χωρίς να κατονομάζει ούτε ένα συγκεκριμένο έργο, ούτε ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, ούτε ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την περιοχή. Η Αχλάδα
εξακολουθεί να μένει εκτός του πυρήνα του σχεδιασμού του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) και των Ειδικών Σχεδίων Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΣΔΙΜ), την ώρα που υφίσταται τις συνέπειες δεκαετιών λιγνιτικής δραστηριότητας. Οι κάτοικοι δεν έχουν ανάγκη
από αόριστες διαβεβαιώσεις αλλά από συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Παράλληλα, προκαλεί εύλογους προβληματισμούς η θέση του Υπουργείου ότι «η απολιγνιτοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής δεν αφορά πλέον το Δημόσιο Λιγνιτωρυχείο Αχλάδας, το
οποίο έχει παύσει ήδη να τροφοδοτεί με λιγνίτη τον ΑΗΣ Μελίτης που έκλεισε οριστικά τον Απρίλιο 2025». Το Υπουργείο πρέπει να επαναδιατυπώσει τη θέση του και να τοποθετηθεί ξεκάθαρα για
την τροφοδότηση με λιγνίτη στη Βόρεια Μακεδονία. Τελικά η απολιγνιτοποίηση αφορά όλη την Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη εκτός από το Λιγνιτωρυχείο Αχλάδας;
Καλώ όλους τους θεσμικούς φορείς – την Τοπική Κοινότητα Αχλάδας, τον Δήμο Φλώρινας, την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και κάθε αρμόδια δημόσια αρχή – να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν και να προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να διασφαλιστούν πλήρως τα συμφέροντα του Ελληνικού Δημοσίου, να προστατευθούν οι κάτοικοι της περιοχής και να εξασφαλιστεί ότι η αποκατάσταση του περιβάλλοντος θα πραγματοποιηθεί με ευθύνη του
ιδιώτη εκμεταλλευτή, καθώς και ότι θα πληρωθούν πλήρως οι απαλλοτριώσεις και θα υλοποιηθεί η μετεγκατάσταση όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ.
Η Φλώρινα χρειάζεται αλήθεια, διαφάνεια, λογοδοσία και ένα πραγματικό σχέδιο για το μέλλον της. Η Νέα Αριστερά θα συνεχίσει να ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο μέχρι να υπάρξουν ουσιαστικές απαντήσεις και λύσεις.
Διαβάστε την σχετική ερώτηση της Νέας Αριστεράς:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Θέμα: Το σκάνδαλο της Αχλάδας Φλώρινας – κατολισθήσεις, παράταση εξόρυξης λιγνίτη και εξαγωγή για καύση του στη Βόρεια Μακεδονία εν μέσω απολιγνιτοποίησης
Η κατάσταση στην Τ.Κ. Αχλάδας Φλώρινας έχει πλέον καταστεί οριακή και εξαιρετικά επικίνδυνη για τους κατοίκους της περιοχής.
Σύμφωνα με καταγγελίες των κατοίκων, καταγράφονται τουλάχιστον πέντε ενεργές κατολισθήσεις περιμετρικά του οικισμού, για τις οποίες έχουν υποβληθεί επανειλημμένες αναφορές προς την αρμόδια Επιθεώρηση Μεταλλείων Βορείου Ελλάδος. Οι κατολισθήσεις αυτές δημιουργούν άμεσο κίνδυνο για τη ζωή, τη σωματική ακεραιότητα και τις περιουσίες των κατοίκων.
Την ίδια στιγμή, η Αχλάδα βιώνει μια πρωτοφανή αντίφαση: ενώ η κυβέρνηση διακηρύσσει την απολιγνιτοποίηση και τη «δίκαιη μετάβαση» των λιγνιτικών περιοχών, στην Αχλάδα συνεχίζεται κανονικά η εξόρυξη λιγνίτη από ιδιωτικά συμφέροντα, με παρατάσεις μισθώσεων τουλάχιστον έως το 2028 και με τον λιγνίτη να εξάγεται για χρήση στη Βόρεια Μακεδονία, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα του Ομίλου Μυτιλιναίου.
Παράλληλα, οι κάτοικοι παραμένουν εδώ και χρόνια σε καθεστώς ομηρίας. Το ορυχείο προσεγγίζει ολοένα και περισσότερο τον οικιστικό ιστό, ενώ οι κάτοικοι συνεχίζουν να ζουν σε ένα χωριό χωρίς βασικές υποδομές και χωρίς στοιχειώδη αίσθηση ασφάλειας. Η Αχλάδα το 2026 λόγω των εξορύξεων του λιγνίτη είναι χωρίς δρόμους, χωρίς γήπεδο, χωρίς παιδική χαρά, χωρίς στάση υπεραστικών συγκοινωνιών, χωρίς υποδομές. Όλα έχουν αποκοπεί λόγω της εξορυκτικής δραστηριότητας.
Και ενώ η κατάσταση είναι η προαναφερόμενη, σε απάντηση του ΥΠΕΝ στην υπ’ αριθ. 2039/6.12.2024 ερώτηση βουλευτών της Νέας Αριστεράς, αναφέρει ότι η εξορυκτική δραστηριότητα είναι «επωφελής για την τοπική οικονομία και γίνεται σύμφωνα με τις αρχές της ασφαλούς για τους εργαζόμενους, τους περιοίκους και το περιβάλλον, ορθολογικής εκμετάλλευσης»!!
Επίσης αναφέρει ότι η πενταετής παράτασης της μίσθωσης μέχρι 31.12.2028 έγινε διότι σύμφωνα με την απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής για την «Κύρωση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)», η απόσυρση όλων των λιγνιτικών μονάδων της χώρας θα γίνει και αυτή μέχρι το τέλος 2028. Τελικά η απολιγνιτοποίηση επισπεύσθηκε με την τελευταία λιγνιτική μονάδα να κλείνει το αργότερο μέχρι το 2026 αλλά η εξόρυξη του λιγνίτη, καταστρέφοντας την Φλώρινα, για να κερδίζει ο Μυτιλιναίος από την εξαγωγή του στη Βόρεια Μακεδονία συνεχίζεται κανονικά.
Στην ίδια απάντηση, το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι «η τήρηση όλων των όρων των συμβάσεων μίσθωσης των δημοσίων μεταλλείων της χώρας και εν προκειμένω του δημόσιου λιγνιτωρυχείου Αχλάδας παρακολουθείται αδιάλειπτα από τις Υπηρεσίες του Υπουργείου. Τα ζητήματα όμως ασφάλειας και τήρησης του Κανονισμού Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών «εκφεύγουν του πλαισίου αρμοδιοτήτων» της Διεύθυνσης Μεταλλευτικών, Ενεργειακών και Βιομηχανικών Ορυκτών και 1 εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Επιθεώρησης Μεταλλείων».
Η επίκληση κατακερματισμού αρμοδιοτήτων, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι όταν υπάρχουν σοβαρές καταγγελίες για ενεργές κατολισθήσεις και κίνδυνο για κατοικημένη περιοχή. Επιπλέον, το ίδιο το ΥΠΕΝ αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να εκκρεμούν απαλλοτριώσεις και διαδικασίες αποζημίωσης, ενώ γίνεται σαφές ότι το κόστος βαρύνει τον εκμεταλλευτή και όχι το Δημόσιο. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση συνεχίζει να παρατείνει την εξορυκτική δραστηριότητα χωρίς να διασφαλίζει προηγουμένως την ολοκλήρωση της μετεγκατάστασης και την προστασία των κατοίκων.
Η περίπτωση της Αχλάδας συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα άνισης και επιλεκτικής εφαρμογής της απολιγνιτοποίησης: τα δημόσια ορυχεία έκλεισαν, οι εργαζόμενοι και οι τοπικές κοινωνίες επλήγησαν βίαια, αλλά ιδιωτικές εξορύξεις συνεχίζονται κανονικά χωρίς επαρκείς κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και αναπτυξιακούς όρους.
Κατόπιν αυτών, ερωτάται ο κ. Υπουργός:
1. Ποια είναι τα ακριβή πορίσματα και οι διαπιστώσεις της Επιθεώρησης Μεταλλείων Βορείου Ελλάδος σχετικά με τις καταγγελλόμενες ενεργές κατολισθήσεις στην Αχλάδα και ποια μέτρα έχουν επιβληθεί στην εκμεταλλεύτρια εταιρεία;
2. Έχει αξιολογηθεί ο κίνδυνος για την ασφάλεια των κατοίκων και των κατοικιών του οικισμού λόγω της επέκτασης της εξορυκτικής δραστηριότητας; Αν ναι, ποια είναι τα σχετικά συμπεράσματα;
3. Για ποιο λόγο το ΥΠΕΝ προχώρησε σε νέα παράταση της μίσθωσης έως το 2028 χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η μετεγκατάσταση και η πλήρης αποζημίωση των κατοίκων;
4. Γιατί η Αχλάδα παραμένει εκτός ουσιαστικού σχεδιασμού δίκαιης μετάβασης και κρατικών προγραμμάτων αποκατάστασης εδαφών, παρά τη σοβαρή περιβαλλοντική και κοινωνική επιβάρυνση που υφίσταται;
5. Δεδομένου ότι η απολιγνιτοποίηση επισπεύσθηκε από το 2028 στο 2026 θα αλλάξει ο σχεδιασμός για την εξόρυξη λιγνίτη από τα λιγνιτωρυχεία της Αχλάδας;
6. Προτίθεται το ΥΠΕΝ να επανεξετάσει το καθεστώς λειτουργίας του ορυχείου υπό το πρίσμα των σοβαρών κινδύνων για τους κατοίκους και της ανάγκης άμεσης προστασίας της τοπικής κοινωνίας;
Οι ερωτώντες Βουλευτές
Πέρκα Θεοπίστη (Πέτη)
Αναγνωστοπούλου Αθανασία (Σία)
Δρίτσας Θεόδωρος
Ηλιόπουλος Αθανάσιος (Νάσος)
Φωτίου Θεανώ
