Εν όψει του Συνεδρίου της Νέας Αριστεράς (4–6 Δεκεμβρίου), ο Πρόεδρος του κόμματος Γαβριήλ Σακελλαρίδης μιλά για την αναγκαιότητα υπέρβασης της πολυδιάσπασης με όρους αυτοτελούς στρατηγικής και προγραμματικών συγκλίσεων, απορρίπτοντας τη λογική της εκλογικής συμπληρωματικότητας και της μετακίνησης προς το Κέντρο. Στη συνέντευξή του θέτει τις προϋποθέσεις για διάλογο με δυνάμεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς, της πολιτικής οικολογίας και των κοινωνικών κινημάτων, ενώ ξεκαθαρίζει ότι δεν τίθεται θέμα συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ ή υιοθέτησης πολιτικών που, όπως σημειώνει, «ανάβουν δεξί φλας».
Παράλληλα, αναλύει τις προτάσεις της Νέας Αριστεράς για την ακρίβεια, τη φορολόγηση του κεφαλαίου και τη στεγαστική κρίση, τοποθετείται για τα ελληνοτουρκικά, τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, και υπογραμμίζει την ανάγκη βαθιών θεσμικών τομών για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη Δικαιοσύνη και τη Δημοκρατία.
Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο
–Κύριε Σακελλαρίδη, στο πλαίσιο της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς, φαίνεται ότι δεν υπάρχει διάθεση ή καλύτερα πρόθεση να υπάρξουν συνεργασίες. Εσείς με ποιους και υπό ποιες προϋποθέσεις θα προχωρούσατε σε κάποιου είδους συνεργασία με ένα ή περισσότερα κόμματα;

Για τη Νέα Αριστερά η υπέρβαση της πολυδιάσπασης είναι αναγκαία. Αλλά δεν μπορεί να γίνει ούτε με όρους πολιτικής επιβίωσης ούτε με μια άθροιση κομματικών μηχανισμών. Χρειάζεται προγραμματική συμφωνία, πολιτική αξιοπιστία, κοινή αντίληψη για τις μεγάλες συγκρούσεις της επόμενης περιόδου και, βεβαίως, ειλικρινής αποτίμηση των αιτιών που οδήγησαν στην κρίση της Αριστεράς.
Στόχος μας είναι η ανασύνθεση των δυνάμεων της Αριστεράς σε μία ριζοσπαστική κατεύθυνση με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον. Οι διαφορετικές αποτιμήσεις για το τί έγινε πριν από 11 χρόνια δεν μπορούν να αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα για την ανάγκη να υπάρχει ισχυρή η φωνή της Αριστεράς, ειδικά όταν η ακροδεξιά ενισχύεται. Εμείς επιδιώκουμε τον διάλογο και την κοινή δράση με δυνάμεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς, της πολιτικής οικολογίας, με ανθρώπους των κοινωνικών κινημάτων και με ανένταχτους αριστερούς πολίτες. Εκεί υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες συγκλίσεων.
Δεν πιστεύω σε μια Αριστερά που θα συγκροτείται αποκλειστικά ως εκλογικό συμπλήρωμα άλλων πολιτικών σχεδίων. Πιστεύω σε μια Αριστερά με αυτοτελή στρατηγική, που θα μπορεί να εμπνεύσει ξανά, να διεκδικήσει κοινωνικές πλειοψηφίες και να ανοίξει τον δρόμο για μια πραγματικά διαφορετική πορεία της χώρας.
Τα ζητήματα αυτά άλλωστε θα συζητηθούν διεξοδικά στο Συνέδριο της Νέας Αριστεράς 4-6 Δεκεμβρίου.
–Έχετε δηλώσει πρόσφατα ότι «χρειάζεται να υπερβούμε την πολυδιάσπαση επί τη βάσει προγραμματικών και πολιτικών συμφωνιών». Με το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσατε να συνεργαστείτε, όταν έχετε ασκήσει κριτική στον κ. Τσίπρα για στροφή στο κέντρο; «Άναψε δεξί φλας», είπατε χαρακτηριστικά.
Η κριτική μου στην ΕΛ.Α.Σ. αφορά την αντίληψη ότι για να ηττηθεί η Δεξιά πρέπει η Αριστερά να μετακινηθεί προς το Κέντρο, να μετριάσει τις θέσεις της και να αποφύγει τις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές συγκρούσεις.
Πιστεύω ότι αυτή η στρατηγική είναι αδιέξοδη. Και η εμπειρία, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, μας δείχνει ότι όταν οι προοδευτικές δυνάμεις επιχειρούν να ανταγωνιστούν τη Δεξιά στο δικό της γήπεδο, τελικά ενισχύουν την ηγεμονία της. Αυτό εννοώ με το «δεξί φλας».
Τα ίδια προφανώς ισχύουν και για το ΠΑΣΟΚ, επομένως δεν τίθεται θέμα συνεργασίας.
Δεν θεωρώ ότι η ανασύνθεση της Αριστεράς μπορεί να γίνει μέσα από τη διάχυσή της σε έναν ασαφή χώρο της Κεντροαριστεράς. Ούτε ότι η απάντηση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη είναι μια πιο ήπια εκδοχή της ίδιας οικονομικής πολιτικής.
Η χώρα χρειάζεται μια ισχυρή, ριζοσπαστική Αριστερά. Και αυτός είναι ο στρατηγικός στόχος που υπηρετούμε. Οι συνεργασίες πρέπει να προκύπτουν από αυτόν τον στόχο και όχι να τον υποκαθιστούν.
–Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού και οι στοχευμένες παρεμβάσεις ανακουφίζουν τα νοικοκυριά, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης μιλούν για επίμονη ακρίβεια και υπερφορολόγηση μέσω των έμμεσων φόρων. Ποιες είναι οι παρεμβάσεις που προτείνει η Νέα Αριστερά για την αντιμετώπιση του κόστους ζωής;
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να παρουσιάσει μια εικονική εικόνα ευημερίας, η οποία δεν έχει καμία σχέση με την καθημερινότητα της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Μπορεί να αυξάνεται ο ονομαστικός μισθός, αλλά όταν το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ και οι λογαριασμοί απορροφούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, το πραγματικό βιοτικό επίπεδο παραμένει υπό πίεση. Οι τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για σημαντικά χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης το 2027 και υψηλότερο πληθωρισμό, δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε πήλινα πόδια.
Η κυβέρνηση επιλέγει να διατηρεί υψηλούς έμμεσους φόρους, που επιβαρύνουν δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, ενώ ταυτόχρονα φορολογεί τα μερίσματα με μόλις 5%. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των εισοδημάτων από κεφάλαιο.
Μόνο για το 2026, με βάση εκτιμήσεις για διανεμόμενα μερίσματα ύψους 6,2 δισ. ευρώ, η αύξηση του φορολογικού συντελεστή από το 5% στο 21% θα μπορούσε, σε έναν απλό στατικό υπολογισμό, να αποδώσει περίπου 1 δις ευρώ πρόσθετων εσόδων. Αυτή είναι μια σαφής πολιτική επιλογή αναδιανομής.
Εμείς προτείνουμε τη μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα στα ελάχιστα επιτρεπόμενα ευρωπαϊκά επίπεδα, την επιβολή πραγματικών ελέγχων και πλαφόν στα περιθώρια κέρδους σε κρίσιμους κλάδους και την ουσιαστική φορολόγηση των υπερκερδών. Παράλληλα, χρειάζεται αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ, επαναφορά της ισχύος των συλλογικών συμβάσεων και ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων. Στην ενέργεια, απαιτείται δημόσιος έλεγχος και ριζική αλλαγή ενός μοντέλου αγοράς που επιτρέπει στα ολιγοπώλια να αποκομίζουν τεράστια κέρδη σε βάρος των καταναλωτών.
Το κρίσιμο είναι να αντιστρέψουμε τη λογική της κυβερνητικής πολιτικής. Δεν μπορεί η κοινωνία να πληρώνει διαρκώς περισσότερα, ενώ μια μικρή μειοψηφία συσσωρεύει όλο και μεγαλύτερο πλούτο. Η αντιμετώπιση της ακρίβειας είναι ζήτημα αναδιανομής εισοδήματος, ελέγχου της αγοράς και πολιτικής βούλησης.
–Ο ελληνοτουρκικός διάλογος βρίσκεται σε φάση επαναπροσέγγισης, με την κυβέρνηση να προτάσσει τα «ήρεμα νερά» και τμήμα της αντιπολίτευσης να εκφράζει ανησυχίες για υποχωρήσεις ή απουσία σαφούς στρατηγικής. Ποια είναι η στάση της Νέας Αριστεράς έναντι της παρούσας φάσης των διαπραγματεύσεων, πού τοποθετείτε τις δικές σας «κόκκινες γραμμές» και πώς αξιολογείτε τη στάση της χώρας απέναντι στις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία;

Για τη Νέα Αριστερά ο ελληνοτουρκικός διάλογος είναι θετική και αναγκαία εξέλιξη. Δεν συμμεριζόμαστε την αντίληψη ότι η ένταση, οι εξοπλιστικοί ανταγωνισμοί και η διαρκής καλλιέργεια εθνικιστικού κλίματος αποτελούν δείγματα πατριωτισμού. Αντιθέτως, θεωρούμε ότι η ειρήνη, η σταθερότητα και η συνεργασία των λαών είναι θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την ασφάλεια της χώρας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αρκεί η επικοινωνιακή διαχείριση των «ήρεμων νερών». Χρειάζεται συνεκτική στρατηγική, με σαφή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, στο Δίκαιο της Θάλασσας και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών. Για αυτό θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχει διάλογος και προσφυγή στην Χάγη για το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και κατ’ επέκταση της ΑΟΖ.
Ταυτόχρονα, όμως, δεν θεωρούμε ότι κάθε διαφωνία με την Τουρκία πρέπει να μετατρέπεται σε εθνική κρίση ή σε αφορμή για νέες εξοπλιστικές δαπάνες.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είναι η ολοένα μεγαλύτερη πρόσδεση της χώρας στις στρατηγικές επιλογές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετωπίζει αυτή την πρόσδεση περίπου ως αυτονόητη εγγύηση ασφάλειας. Εμείς θεωρούμε ότι δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους.
Στη Μέση Ανατολή, η Ελλάδα όφειλε να έχει αναλάβει ενεργό ρόλο υπέρ της ειρήνης, της προστασίας των αμάχων, της εφαρμογής του διεθνούς δικαίου και της αναγνώρισης του παλαιστινιακού κράτους. Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση επιμένει στη στρατηγική συμμαχία με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρά την καταστροφή στη Γάζα και τις σοβαρότατες καταγγελίες για διεθνή εγκλήματα.
Αντίστοιχα, στην Ουκρανία, η καταδίκη της ρωσικής εισβολής και η υπεράσπιση της κυριαρχίας της Ουκρανίας πρέπει να συνδυάζονται με μια ενεργητική διπλωματική πρωτοβουλία για δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη. Όχι με τη λογική μιας ατέρμονης στρατιωτικοποίησης της Ευρώπης.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια πολυδιάστατη, φιλειρηνική εξωτερική πολιτική, που θα υπερασπίζεται με συνέπεια το διεθνές δίκαιο και δεν θα εφαρμόζει δύο μέτρα και δύο σταθμά ανάλογα με το ποιος το παραβιάζει.
–Το κόστος στέγασης έχει μετατραπεί σε ένα από τα οξύτερα κοινωνικά προβλήματα, ιδίως για τους νέους και τα χαμηλά εισοδήματα, με τα κυβερνητικά προγράμματα επιδότησης δανείων να δέχονται κριτική ότι τελικά αυξάνουν τις τιμές των ακινήτων. Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο;
Η στεγαστική κρίση είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποτυχίας της κυβερνητικής πολιτικής. Έχουμε φτάσει στο σημείο η πρόσβαση σε μια αξιοπρεπή κατοικία να μετατρέπεται σε προνόμιο. Νέοι άνθρωποι αδυνατούν να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι, οικογένειες αναγκάζονται να διαθέτουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για ενοίκιο και ολόκληρες γειτονιές μετατρέπονται σε πεδία κερδοσκοπίας.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το πρόβλημα κυρίως με επιδοτήσεις της ζήτησης. Όταν όμως υπάρχει περιορισμένη προσφορά προσιτής κατοικίας, τέτοια προγράμματα κινδυνεύουν να μεταφερθούν σε υψηλότερες τιμές. Έτσι, ένα σημαντικό μέρος της δημόσιας ενίσχυσης καταλήγει τελικά στους ιδιοκτήτες και στους πωλητές ακινήτων.
Εμείς προτείνουμε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση. Πρώτον, τη δημιουργία ενός μεγάλου δημόσιου προγράμματος κοινωνικής κατοικίας, με αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, κατασκευή νέων κατοικιών και μακροχρόνια διάθεσή τους με κοινωνικά κριτήρια και προσιτά ενοίκια.
Δεύτερον, τη ρύθμιση της αγοράς ενοικίων, με μηχανισμούς περιορισμού των υπερβολικών αυξήσεων, ιδιαίτερα στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη στεγαστική πίεση.
Τρίτον, ουσιαστικούς περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση και στην κερδοσκοπική αξιοποίηση της κατοικίας (κατάργηση Golden visa, ένα ακίνητο ανά ΑΦΜ για βραχυπρόθεσμη μίσθωση), καθώς και φορολογικά αντικίνητρα για τη διατήρηση μεγάλου αριθμού κενών ακινήτων χωρίς αξιοποίηση.
Τέταρτον, πραγματική προστασία της πρώτης κατοικίας από τους πλειστηριασμούς, απέναντι στην ασυδοσία των funds και των servicers. Δεν μπορεί η κατοικία να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο.
Η διαφορά μας με την κυβέρνηση είναι βαθιά πολιτική. Για εμάς η στέγη είναι κοινωνικό δικαίωμα, όχι απλώς επενδυτικό προϊόν. Και χωρίς δημόσια παρέμβαση, ρύθμιση της αγοράς και αναδιανομή πόρων, η στεγαστική κρίση δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί.
–Το τελευταίο διάστημα, ζητήματα όπως η διαχείριση μεγάλων τραγωδιών, η λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών και η ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με διεθνείς οργανισμούς να εκφράζουν κατά καιρούς επιφυλάξεις. Ποιες θεσμικές τομές θεωρείτε απολύτως αναγκαίες για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς και πώς απαντάτε στην κριτική ότι η αντιπολίτευση συχνά εργαλειοποιεί τέτοια ζητήματα;
Η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς δεν προέκυψε από το πουθενά. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κυβερνητικών πρακτικών, μιας αντίληψης για την εξουσία που θεωρεί ότι το κράτος, η Δικαιοσύνη, οι ανεξάρτητες αρχές και οι μηχανισμοί ελέγχου πρέπει να λειτουργούν υπό την πολιτική επιρροή του Μεγάρου Μαξίμου.
Το σκάνδαλο των υποκλοπών, η διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών, οι προσπάθειες περιορισμού της λογοδοσίας, η συγκέντρωση εξουσίας στο πρωθυπουργικό γραφείο δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Συνθέτουν μια βαθιά θεσμική παθογένεια, την οποία η σημερινή κυβέρνηση έχει επιδεινώσει.
Χρειάζονται ουσιαστικές θεσμικές τομές. Πραγματική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, με αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων ώστε να περιοριστεί αποφασιστικά η κυβερνητική επιρροή. Θωράκιση των ανεξάρτητων αρχών, με διαφανείς διαδικασίες στελέχωσης και επαρκείς ελεγκτικές αρμοδιότητες. Ριζική αλλαγή του πλαισίου για τις παρακολουθήσεις και ουσιαστικές εγγυήσεις προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών.
Χρειάζεται επίσης ενίσχυση του κοινοβουλευτικού ελέγχου, διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και στη χρηματοδότηση των μέσων ενημέρωσης, καθώς και αλλαγή του πλαισίου ευθύνης των υπουργών, ώστε να πάψει να καλλιεργείται η αίσθηση ότι τα πολιτικά πρόσωπα απολαμβάνουν ειδική προστασία.
Όσο για την κατηγορία περί εργαλειοποίησης, θα έλεγα ότι είναι βαθιά υποκριτικό να εγκαλείται η αντιπολίτευση επειδή ζητά λογοδοσία. Η Δημοκρατία δεν απειλείται από τον έλεγχο της εξουσίας. Αλλά από την άρνηση του ελέγχου.
Και υπάρχει κάτι ακόμη. Η κρίση των θεσμών δεν είναι ανεξάρτητη από την κοινωνική ανισότητα. Όταν οι πολίτες βλέπουν ότι ο νόμος εφαρμόζεται με αυστηρότητα στους αδύναμους αλλά οι ισχυροί διαθέτουν προνομιακή πρόσβαση στην εξουσία, τότε διαρρηγνύεται η ίδια η σχέση εμπιστοσύνης με τη Δημοκρατία.
Η αποκατάσταση αυτής της εμπιστοσύνης μπορεί να γίνει μόνο με πραγματική λογοδοσία, διαφάνεια, ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και ουσιαστική ισότητα όλων απέναντι στον νόμο.

