Ο προϋπολογισμός πρέπει να έχει στόχους: Να ξέρουμε πέντε πράγματα που θα διορθώσουμε και τι θα κάνουμε για να το πετύχουμε αυτό
Ομιλία του Γενικού Εισηγητή της ΚΟ της Νέας Αριστεράς, Ευκλείδη Τσακαλώτου, κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού
Ο Ευ. Τσακαλώτος, γενικός εισηγητής της Νέας Αριστεράς στη συζήτηση για τον Προϋπολογισμό του 2026 ανέφερε ότι η αρχή της σοφίας είναι να έχεις σωστές ερωτήσεις και όχι απαραίτητα τις σωστές απαντήσεις. Επομένως στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό τα κρίσιμα ερωτήματα που πρέπει να τεθούν είναι (α) τι λέει ότι κάνει η ΝΔ, (β) τι κάνει η ΝΔ στην πραγματικότητα και (γ) τι θα πρέπει να κάνει μια αριστερή και προοδευτική κυβέρνηση.
Το 1ο επίπεδο είναι λοιπόν τι λέει ότι κάνει η ΝΔ. Το αφήγημα της ΝΔ είναι ότι η σταθερότητα φέρνει ανάπτυξη και η ανάπτυξη σταθερότητα. Σε αυτό το πλαίσιο η κυβέρνηση πανηγυρίζει ότι έχει διπλάσιο ρυθμό ανάπτυξης από την Ευρώπη. Όμως ακόμη και αν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα θα έχει 2% ανάπτυξη και η Ευρώπη 1% για τα επόμενα χρόνια θα χρειαστούμε 37 χρόνια για να φτάσουμε την Ευρώπη. Η ΝΔ μας λέει δηλαδή ότι δεν πρέπει να ανησυχούμε, μπορούμε να την εμπιστευτούμε στις εκλογές του 2027 αφού το 2064 θα έχουμε συγκλίνει με την Ευρώπη. Αυτό όμως δεν είναι μια λογική υπόθεση αφού και οι επενδύσεις είναι συστηματικά χαμηλότερες από τις προβλέψεις, αλλά και η χώρα στηρίζεται για την ανάπτυξη περισσότερο (σε σχέση με σχεδόν όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες) στην κατανάλωση απ’ ότι στις επενδύσεις. Ταυτόχρονα το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι σε επίπεδα αντίστοιχα της προ-κρίσης περιόδου, ενώ η χώρα έχει τη δεύτερη χαμηλότερη παραγωγικότητα από όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ.
Απευθυνόμενος στο ΠΑΣΟΚ, ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι οι αποταμιεύσεις δεν είναι η αφετηρία της ανάπτυξης, αλλά σύμφωνα με την Αριστερά πρώτα δημιουργείς ανάπτυξη, η ανάπτυξη δημιουργεί εισόδημα και το αυξημένο εισόδημα οδηγεί σε αυξημένες αποταμιεύσεις.
Πριν από 100 χρόνια, συνέχισε ο κ. Τσακαλώτος, ο Κέυνς έλεγε απέναντι στους συντηρητικούς ότι τα χαμηλά επιτόκια είναι χρήσιμα για να μπορούμε να κάνουμε πράγματα, αλλά δεν είναι χρήσιμο να μην κάνουμε άλλα πράγματα για να παραμείνουν χαμηλά τα επιτόκια. Σήμερα, για τη ΝΔ το αντίστοιχο είναι ότι χρειαζόμαστε σταθερότητα για να κάνουμε πράγματα, αλλά αν δεν κάνουμε τίποτα για να έχουμε σταθερότητα είναι σαν να βλέπουμε τον κόσμο ανάποδα.
Συνεχίζοντας ο κ. Τσακαλώτος είπε ότι το 2ο επίπεδο είναι τι κάνει όντως η κυβέρνηση.
Ανέφερε ότι η αρχή του Ρωλς λέει ότι πρέπει να κάνουμε αναδιανομή και να συνεχίζουμε να κάνουμε αναδιανομή μέχρι αυτή να βλάψει τα πιο φτωχά στρώματα. Η αρχή Μητσοτάκη λέει ότι μπορούμε να κάνουμε παροχές και αναδιανομή αρκεί αυτό να μην επηρεάζει τους πλούσιους, το κοινωνικό μπλοκ δηλαδή που την υποστηρίζει.
Ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως θα κάνουμε αναδιανομή με χαμηλούς φόρους στα μερίσματα και το κεφάλαιο. Εξάλλου η κυβέρνηση δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για αυτό αφού μετά το 2019 έχει αυξηθεί η ανισότητα και έχει σταθεροποιηθεί σε υψηλά επίπεδα, ενώ ταυτόχρονα βλέπουμε μείωση του μεριδίου της εργασίας στο εθνικό εισόδημα. Κάνει δηλαδή το αντίθετο από αυτό που λέει ότι δεν θα μείνει κανένας πίσω. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και στον υπό συζήτηση προϋπολογισμό ο πραγματικός μισθός αυξάνεται λιγότερο από την παραγωγικότητα. Πρόκειται δηλαδή για ένα παραγωγικό μοντέλο που βασίζεται στους χαμηλούς μισθούς. Όσα επιδόματα και να δώσει η κυβέρνηση δεν πρόκειται να αλλάξει αυτό.
Και δεν είναι μόνο το παραγωγικό μοντέλο. Κάθε πτυχή του κοινωνικού κράτους πλήττεται: ο προϋπολογισμός του κοινωνικού κράτους μειώνεται, οι δαπάνες για την υγεία και την παιδεία είναι πολύ μακριά από τις πραγματικές ανάγκες. Ακόμη και στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης η κυβέρνηση δεν κάνει τίποτα: δεν έχει δώσει χρήματα για τη δημιουργία κοινωνικής στέγασης χάνοντας την τεράστια ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Έτσι λοιπόν, ανέφερε ο κ. Τσακαλώτος, το κοινωνικό κράτος και το παραγωγικό μοντέλο της ΝΔ δεν περιλαμβάνει καμία σκέψη για τη δημιουργία θεσμών. Γι’ αυτό και η χώρα έχει την προτελευταία θέση στην Ευρώπη, δίνοντας πολλούς πόρους για παροχές και σχετικά λίγους για τη δημιουργία θεσμών.
Συνεχίζοντας ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι το 3ο επίπεδο είναι τι θα έπρεπε να γίνει. Ανέφερε ότι η σταθερότητα είναι καλό πράγμα αν κάνεις καλά πράγματα.
Καταρχάς, ανέφερε, θα πρέπει να επανεξεταστεί η χρήση του ΑΕΠ για την αξιολόγηση της επιτυχίας ή αποτυχίας των επιλογών. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί, για παράδειγμα, το ΑΕΠ θεωρεί ότι μια ρυπογόνα δραστηριότητα έχει ίδια αξία με μια ισόποση δαπάνη στην πρωτοβάθμια υγεία. Με λίγα λόγια, τόνισε, ο καπιταλισμός δημιουργεί ανάπτυξη χωρίς να αναβαθμίζει τις αξίες. Αντιθέτως δημιουργεί ανάπτυξη μέσω εξωτερίκευσης του κόστους: δουλειές με επισφάλεια και κακές σχέσεις εργασίας, εξωτερίκευση ρύπων, στρατιωτικές δαπάνες (Rearm Europe το οποίο, μεταξύ άλλων, θα οδηγήσει σε εκατομμύρια τόνων μετάλλων που θα συνοδευτεί από εκατομμύρια τόνων CO2). Ειδικά στο θέμα του περιβάλλοντος, τόνισε ο κ. Τσακαλώτος, ο πρωθυπουργός που περηφανεύεται ότι είναι πράσινος, έστειλε στο COP30 τον πρέσβη ενώ ο ίδιος ήταν σε συνάντηση με τους ενεργειακούς κολοσσούς – περίεργος τρόπος να δείξει την ανησυχία του για την κλιματική κρίση.
Ο κ. Τσακαλώτος συνέχισε λέγοντας τι θα έπρεπε να γίνει. Θα έπρεπε να ξέρουμε ποιος είναι ο στόχος για το 2030. Ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες της χώρας σε δομές (π.χ. νοσοκομεία, δημογραφικό, χαμηλοί μισθοί κλπ.), και έτσι να ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε και ποιος θα πληρώσει για αυτό. Δηλαδή θα πρέπει να έχουμε προτεραιότητες και ένα σχέδιο πως θα τις αντιμετωπίσουμε. Δεν είναι σωστό, τόνισε ο κ. Τσακαλώτος, να μιλάμε για τα 1,7 δις δημοσιονομικό χώρο που είναι αποτέλεσμα των επιλογών της ΝΔ. Είναι καιρός να μιλήσουμε για αυξήσεις στο φόρο μερισμάτων, του κεφαλαίου, του φόρου κληρονομιάς και βέβαια στον πλούτο. Είναι υπερβολική η συζήτηση στη Γαλλία για ένα φόρο 2% στα 1.800 άτομα με περιουσία πάνω από 100 εκ.; Δεν είναι δυνατόν, τόνισε, να μην λαμβάνουμε υπόψη ότι οι 10 πιο πλούσιοι άνθρωποι στον κόσμο αύξησαν την περιουσία τους σε ένα χρόνο κατά 700 δις, το ποσό δηλαδή που χρειάζονται οι αναπτυσσόμενες χώρες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι πρέπει να έχουμε αποστολές. Να ξέρουμε τα πέντε πράγματα που θα πρέπει να διορθώσουμε και τα βήματα για να το κάνουμε αυτό. Ο κ. Τσακαλώτος τόνισε ότι είναι βαθιά νυχτωμένοι όσοι πιστεύουν ότι θα επιστρέψουμε στο οικονομικό σύστημα που υπήρχε πριν το 2008. Οι κρίσεις έχουν ως αποτέλεσμα τη ριζική αλλαγή του μοντέλου, αντίστοιχη της μετάβασης από το φιλελευθερισμό στην σοσιαλδημοκρατία και από τη σοσιαλδημοκρατία στο νεοφιλελευθερισμό. Αυτό το αναγνωρίζει και η Αριστερά αλλά και η ακροδεξιά. Με τη διαφορά όμως ότι η ακροδεξιά δεν προτείνει καμία λύση για τα τεράστια προβλήματα όπως οι ανισότητες, η κλιματική κρίση, το δημογραφικό. Ειδικά για το τελευταίο είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν υπάρχει καμία λύση που δεν περιλαμβάνει τους μετανάστες – όσο είναι ενάντια στο μεταναστευτικό απλά επιλέγουν να μην έχουν συντάξεις τα παιδιά και τα εγγόνια μας.
Χρειάζεται λοιπόν, ανέφερε ο κ. Τσακαλώτος, μια αλλαγή ισχύος υπέρ του κόσμου της εργασίας. Γιατί τα τελευταία χρόνια είχαμε μια μεταβίβαση ισχύος υπέρ των πλουσίων και των ισχυρών. Και γι’ αυτό δεν χρειαζόμαστε μόνο πολιτικούς, αλλά χρειαζόμαστε και κινήματα. Έτσι ώστε να μπορέσουμε να αλλάξουμε τους θεσμούς που προωθούν συγκεκριμένες αξίες και προστατεύουν περιουσίες.
Συνεχίζοντας ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι κακώς εστιάζουμε στη σύγκριση με την ΕΕ, αφού και η ΕΕ είναι σε δεινή κατάσταση – δεν είναι κινητήρια δύναμη στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Και το Eurogroup εφαρμόζει ακριβώς αυτές τις πολιτικές που δεν αντιμετωπίζουν τις ανισότητες και την κλιματική κρίση. Και υπό αυτό το πρίσμα δεν αποτελεί κάποιο κέρδος ότι ο πρόεδρος του Eurogroup είναι Έλληνας, αφού υποστηρίζει και αυτός τις αντιλήψεις που μας έφεραν εδώ. Τις πολιτικές δηλαδή που έχουν φέρει την πολιτική αστάθεια, τη ρευστοποίηση από την Αριστερά ως τη Δεξιά, την ακροδεξιά στο προσκήνιο.
Κλείνοντας ο κ. Τσακαλώτος ανέφερε ότι σταθερότητα είναι να κάνεις αυτά που είναι απαραίτητα. Και οι συνθήκες είναι κρίσιμες. Οι επόμενες γενιές, τόνισε, δεν θα μας συγχωρήσουν ότι δεν δώσαμε λύση στις ανισότητες, ότι καταστράφηκε ο πλανήτης αλλά όλα καλά αφού επί κ. Μητσοτάκη είχαμε σταθερότητα.