Ερώτηση
Προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
Θέμα: Η διαχείριση κονδυλίων κατάρτισης και οι αναθέσεις έργων του Υπουργείου Εργασίας και εποπτευόμενων φορέων από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης συνθέτουν ένα μωσαϊκό αδιαφάνειας και προνομιακής εκμετάλλευσης ευρωπαϊκών πόρων
Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα της εφημερίδας Το Βήμα, πόρισμα της Αρχής για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες σχετικά με τη διαχείριση εθνικών και, κυρίως, κοινοτικών πόρων από ινστιτούτα της ΓΣΕΕ σηματοδοτεί την έναρξη γενικευμένων ερευνών για προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης εργαζομένων.
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, οι έρευνες φέρονται να επεκτείνονται σε νομοθετικές πρωτοβουλίες, εγκρίσεις προγραμμάτων και διαδικασίες ανάθεσης έργων κατά την περίοδο 2019–2024, με έλεγχο πιθανών περιπτώσεων όπου οι όροι διαγωνισμών ή οι διαδικασίες απευθείας ανάθεσης εμφάνιζαν χαρακτηριστικά προδιαγεγραμμένου αποδέκτη.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά πόρους εθνικούς και ευρωπαϊκούς που κατευθύνονται σε πολιτικές κατάρτισης, αναβάθμισης δεξιοτήτων και ενίσχυσης της απασχολησιμότητας — δηλαδή σε έναν πυρήνα δημόσιας πολιτικής που επηρεάζει άμεσα την αγορά εργασίας και τη χρήση σημαντικών κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Εφημερίδα των Συντακτών, τίθεται το ζήτημα της εταιρείας «ALPHA ΩΜΕΓΑ ZED Α.Ε.», η οποία, μετά τη σύστασή της τον Απρίλιο του 2020, ανέλαβε σειρά έργων από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης και άλλους εποπτευόμενους φορείς.
Σύμφωνα με τα αναφερόμενα, σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για διαγωνισμούς με μία και μοναδική προσφορά, ενώ σε άλλες για απευθείας αναθέσεις, συμπεριλαμβανομένων έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης ή από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση και διά βίου μάθηση 2014–2020».
Η συστηματική ανάληψη έργων από συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς, ιδίως σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται περιορισμένος ανταγωνισμός ή επαναλαμβανόμενες απευθείας αναθέσεις, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την τήρηση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων.
Πολύ περισσότερο όταν οι σχετικές υποθέσεις φέρονται να αποτελούν αντικείμενο ελέγχου από αρμόδιες αρχές.Επιπρόσθετα, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ.ΟΕΕ – τ.ΟΕΚ έχει τονίσει με πρόσφατες ανακοινώσεις του την αυξημένη σημασία της διακρίβωσης της ροής ευρωπαϊκών πόρων αναφορικά με έργο που χρηματοδοτεί η ΔΥΠΑ και τιτλοφορείται «Κοινωνική Επανένταξη των πιο ευάλωτων ομάδων – δικαιούχοι ΕΕΕ και άστεγοι» με προϋπολογισμό 151.666.000 €. Από αυτά, 106.604.400 € αποδίδονται στο υποέργο EEE, με αντικείμενο vouchers κατάρτισης και επιχορηγούμενη απασχόληση για 10.000 ανέργους δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και άστεγους. Και αυτό διότι στην πράξη, ένα έργο που προβάλλεται ως εργαλείο θεμελιακής σημασίας για την ενίσχυση της κοινωνικής πολιτικής, μετατρέπεται ουσιαστικά σε μηχανισμό διοχέτευσης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης σε πληροφοριακά συστήματα, παρόχους κατάρτισης και εργοδότες.
Στις 8.8.2023 η ΔΥΠΑ προκήρυξε τον διαγωνισμό 20/2023 (αρ. πρωτ. 914544) για την ανάπτυξη της πλατφόρμας ΕΕΕ, προϋπολογισμού 150.000 € χωρίς ΦΠΑ (186.000 € με ΦΠΑ), ενταγμένου στο ίδιο έργο RRF. Η διακήρυξη αναρτήθηκε σε ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ στις 11.8.2023 και παρέμεινε έως 4.9.2023, δηλαδή για 24 ημερολογιακές ημέρες εντός της περιόδου του Δεκαπενταύγουστου, για έργο τεχνικά σύνθετο (G-Cloud, XDR/SOC, διασυνδέσεις με φορείς, εξειδικευμένα web services).
Η διαδικασία κατέληξε, με μοναδικό συμμετέχοντα, σε κατακύρωση ποσού 145.500 € χωρίς ΦΠΑ (180.420 € με ΦΠΑ), δηλαδή με οριακή έκπτωση περίπου 3%, όπως προκύπτει από την απόφαση 23AWRD013899099/06.12.2023 και τη σύμβαση 23SYMV014030231/21.12.2023, η οποία αποτέλεσε τον βασικό κορμό του πληροφοριακού συστήματος του προγράμματος.
Παρά το γεγονός ότι η αρχική σύμβαση ενσωμάτωνε ρητά υπηρεσίες συντήρησης, αναβαθμίσεων, διορθώσεων σφαλμάτων και υποστήριξης, στις 23.12.2025 αποφασίστηκε «αναβάθμιση» με απευθείας ανάθεση ύψους 36.580 € προς τον ίδιο ανάδοχο, διαμορφώνοντας μια εικόνα διαδοχικής χρηματοδότησης του ίδιου κύκλου χωρίς ανταγωνιστική διαδικασία.
Περαιτέρω, η δημόσια πρόσκληση προβλέπει κατάρτιση 80 ωρών και πιστοποίηση για 10.000 ανέργους δικαιούχους ΕΕΕ/άστεγους, ακολουθούμενη από 12μηνη επιχορηγούμενη απασχόληση.
Οι ειδικότητες κατάρτισης περιορίζονται αποκλειστικά σε δύο γενικούς τίτλους («Υπάλληλος γραφείου» και «Πωλητής»), γεγονός που δεν συνάδει με λογική εξατομικευμένης επαγγελματικής ένταξης ευάλωτων ομάδων, αλλά με οριζόντια, μαζική τυποποίηση υπηρεσιών κατάρτισης.
Η χρηματοδοτική αρχιτεκτονική του προγράμματος προβλέπει έως 400 € επίδομα κατάρτισης για τον ωφελούμενο (80 ώρες) και έως 1.118 € μηνιαίως επιχορήγηση μισθού και εισφορών για 12 μήνες (έως 13.416 € ανά άτομο) προς την επιχείρηση.
Στην πράξη, το μεγαλύτερο μέρος της δημόσιας δαπάνης κατευθύνεται σε επιχορήγηση μισθολογικού κόστους και σε τεχνικούς/καταρτιστικούς παρόχους, ενώ η πρόσβαση του ανέργου στο voucher προϋποθέτει προηγούμενη επιλογή του από επιχείρηση.Ιδίως δε, μετά το πέρας του 12μήνου πλήρους επιδότησης, δεν προβλέπεται ρήτρα διατήρησης της θέσης εργασίας, ούτε μηχανισμός ανάκτησης ενίσχυσης σε περίπτωση απόλυσης.
Την ίδια στιγμή, δεν έχει δημοσιοποιηθεί έως σήμερα ειδικός απολογισμός του έργου που να αποτυπώνει πόσοι ωφελούμενοι ξεκίνησαν και ολοκλήρωσαν την κατάρτιση, πιστοποιήθηκαν, προσλήφθηκαν και διατηρήθηκαν στην εργασία μετά το τέλος της επιδότησης.
Η Βουλή οφείλει να ενημερωθεί πλήρως για το εύρος των ερευνών, τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί και τα μέτρα θεσμικής θωράκισης που έχουν ληφθεί, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολιτικές κατάρτισης υλοποιούνται με όρους διαφάνειας, νομιμότητας και προστασίας του δημόσιου συμφέροντος.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
Ποια είναι η επίσημη ενημέρωση του Υπουργείου σχετικά με το περιεχόμενο και το εύρος των ερευνών που διενεργεί η Αρχή για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες σε σχέση με προγράμματα κατάρτισης και εγκρίσεις έργων κατά την περίοδο 2019–2024;
Πόσες συμβάσεις έχει συνάψει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, καθώς και οι εποπτευόμενοι φορείς του (ιδίως η ΔΥΠΑ και το ΕΚΚΑ), με την εταιρεία «ALPHA ΩΜΕΓΑ ZED Α.Ε.» κατά την περίοδο 2019–2025, με ποια διαδικασία ανάθεσης, ποιος ήταν ο αριθμός συμμετεχόντων σε κάθε διαγωνισμό και ποιο το οικονομικό αντικείμενο ανά σύμβαση;
Πόσες από τις ανωτέρω συμβάσεις χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης ή από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και ποιοι έλεγχοι νομιμότητας έχουν διενεργηθεί έως σήμερα για τα συγκεκριμένα έργα όσον αφορά την πρόληψη και αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων κατά τη διαμόρφωση τεχνικών προδιαγραφών, την αξιολόγηση προσφορών και την έγκριση προγραμμάτων κατάρτισης;
Για ποιο λόγο δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα πλήρης και αναλυτικός απολογισμός του έργου «Κοινωνική Επανένταξη των πιο ευάλωτων ομάδων – δικαιούχοι ΕΕΕ και άστεγοι» (έναρξη/ολοκλήρωση κατάρτισης, πιστοποίηση, προσλήψεις, διατήρηση θέσεων μετά το 12μηνο) για τους 10.000 ωφελούμενους;Πώς δικαιολογείται το γεγονός ότι ο ωφελούμενος λαμβάνει έως 400 € για 80 ώρες κατάρτισης, ενώ ο εργοδότης έως 13.416 € ανά άτομο, και γιατί δεν προβλέπεται ρήτρα διατήρησης της θέσης εργασίας ή ανάκτησης της επιχορήγησης μετά τη λήξη του 12μήνου πλήρους επιδότησης μισθολογικού κόστους;
Πώς αιτιολογείται η απευθείας ανάθεση «αναβάθμισης» της πλατφόρμας ΕΕΕ στον ίδιο ανάδοχο, όταν υπηρεσίες συντήρησης, βελτιώσεων και αναβαθμίσεων περιλαμβάνονταν ήδη ρητά στην αρχική σύμβαση 23SYMV014030231/21.12.2023;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Αθανάσιος (Νάσος) Ηλιόπουλος
Αθανασία (Σία) Αναγνωστοπούλου
Θεόδωρος Δρίτσας
Χουσείν Ζεϊμπέκ
Θεοπίστη (Πέτη) Πέρκα
Δημήτριος Τζανακόπουλος
Μερόπη Τζούφη
Ευκλείδης Τσακαλώτος
Θεανώ Φωτίου
Αλέξανδρος (Αλέξης) Χαρίτσης