Τη σοβαρή ανάγκη να αποσαφηνιστεί το θεσμικό, χωροταξικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο για την επαναλειτουργία της εγκατάστασης αποθήκευσης άνυδρης αμμωνίας στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης αναδεικνύουν με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας τρεις (3) Βουλευτές της Νέας Αριστεράς, με πρωτοβουλία της Βουλεύτριας Φλώρινας, Πέτης Πέρκα.
Πρόκειται για εγκατάσταση με αποθηκευτική δυναμικότητα 15.000 τόνων άνυδρης αμμωνίας και δυνατότητα διακίνησης έως 180.000 τόνων ετησίως, η οποία υπάγεται στο καθεστώς της Seveso III ως εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας.
Όπως επισημαίνουν οι Βουλευτές, η σημερινή δραστηριότητα προωθείται από την εταιρία THESSAMON Ltd σε υποδομές που είχαν κατασκευαστεί και λειτουργήσει στο παρελθόν.
Ειδικότερα, η εγκατάσταση είχε κατασκευαστεί το 1981, διέθετε άδεια λειτουργίας από το 1989 και ενιαία άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας από το 2002, ενώ η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε το 2008. Πρόκειται, επομένως, για επανενεργοποίηση δραστηριότητας μετά από μακρά περίοδο
διακοπής και όχι για συνέχιση μιας αδιάλειπτα λειτουργούσας εγκατάστασης.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι με ποια νομική και πραγματική βάση η σημερινή δραστηριότητα χαρακτηρίζεται ως «υφιστάμενη μονάδα SEVESO», καθώς η πρόσφατη ΑΕΠΟ
αφορά την «υφιστάμενη μονάδα αποθήκευσης άνυδρης αμμωνίας» της THESSAMON Ltd. Οι Βουλευτές ζητούν να αποσαφηνιστεί κατά πόσον η ύπαρξη των παλαιών εγκαταστάσεων και των σχετικών διοικητικών πράξεων αρκεί, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, ώστε η σημερινή
δραστηριότητα να υπαχθεί στο καθεστώς των υφιστάμενων και όχι των νέων εγκαταστάσεων SEVESO.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις προβλέψεις του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Εχεδώρου, το οποίο απαγορεύει την εγκατάσταση νέων μονάδων SEVESO στην περιοχή, ενώ επιτρέπει τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων μονάδων, υπό την προϋπόθεση βελτίωσης των παραμέτρων επικινδυνότητας και μείωσης των παραμέτρων κινδύνου. Παράλληλα, τίθεται ως στόχος η εκπόνηση ειδικής μελέτης για το σύνολο των εγκαταστάσεων SEVESO της περιοχής.
Η Ερώτηση θέτει επίσης σειρά ζητημάτων που αφορούν την ασφάλεια της εγκατάστασης και της ευρύτερης περιοχής. Ζητείται να αποσαφηνιστεί εάν έχουν πραγματοποιηθεί οι αναγκαίοι έλεγχοι, επιθεωρήσεις και δοκιμές του παλαιού εξοπλισμού και των υποστηρικτικών υποδομών πριν από
την έναρξη λειτουργίας, εάν έχει επικαιροποιηθεί η Μελέτη Ασφάλειας και το Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης, καθώς και εάν έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση κινδύνου για το σύνολο των αγωγών μεταφοράς άνυδρης αμμωνίας.
Συγχρόνως, ζητείται να εξεταστεί η σωρευτική επικινδυνότητα της εγκατάστασης σε συνδυασμό με τις γειτονικές βιομηχανικές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και να αξιολογηθούν επαρκώς πιθανά φαινόμενα domino ή πολλαπλασιαστικών επιπτώσεων.
Τέλος, οι Βουλευτές της Νέας Αριστεράς ερωτούν το αρμόδιο Υπουργείο πώς αξιολογήθηκε η αρνητική γνωμοδότηση της Μητροπολιτικής Επιτροπής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και ποια ήταν η επίδρασή της στην τελική διοικητική κρίση.
Με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων ζητούνται, μεταξύ άλλων, η νομική τεκμηρίωση του χαρακτηρισμού της δραστηριότητας ως «υφιστάμενης» μονάδας SEVESO, τα έγγραφα που
τεκμηριώνουν τη συμβατότητα με το ΓΠΣ Εχεδώρου, η επικαιροποιημένη Μελέτη Ασφάλειας, τα αποτελέσματα των απαιτούμενων ελέγχων και δοκιμών, καθώς και οι μελέτες για τους αγωγούς και τη σωρευτική επικινδυνότητα.
Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων (ΑΚΕ)
Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας
Η εταιρία THESSAMON Ltd προωθεί την επαναλειτουργία εγκατάστασης αποθήκευσης άνυδρης αμμωνίας στο Καλοχώρι του Δήμου Δέλτα, στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, με προβλεπόμενη δυναμικότητα αποθήκευσης 15.000 τόνους και δυνατότητα διακίνησης έως 180.000 τόνους ετησίως. Η εγκατάσταση υπάγεται στο καθεστώς της Οδηγίας Seveso III ως εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας.
Η σημερινή δραστηριότητα προωθείται από την THESSAMON Ltd, ως φορέα της συγκεκριμένης δραστηριότητας, σε εγκαταστάσεις και υποδομές που είχαν κατασκευαστεί και λειτουργήσει στο παρελθόν. Σύμφωνα με τα στοιχεία της διοικητικής διαδικασίας, η εγκατάσταση είχε κατασκευαστεί το 1981, διέθετε άδεια λειτουργίας από το 1989 και ενιαία άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας αορίστου χρόνου από το 2002, ενώ η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε το 2008. Συνεπώς, το ζήτημα δεν αφορά απλώς τη συνέχιση μιας δραστηριότητας που βρίσκεται σε αδιάλειπτη λειτουργία, αλλά την επανενεργοποίηση δραστηριότητας μετά από μακρά περίοδο διακοπής, από τον σημερινό φορέα εκμετάλλευσης, με αξιοποίηση υφιστάμενων παλαιών εγκαταστάσεων και υποδομών.
Η πρόσφατη Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) αφορά την «υφιστάμενη μονάδα αποθήκευσης άνυδρης αμμωνίας» της THESSAMON Ltd. Η εγκατάσταση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δεξαμενή αποθήκευσης, εγκαταστάσεις παραλαβής αμμωνίας από πλοία και σύστημα αγωγών μεταφοράς της αμμωνίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επομένως ο τρόπος, με τον οποίο χαρακτηρίζεται ως «υφιστάμενη» η σημερινή δραστηριότητα. Από τα στοιχεία της διοικητικής διαδικασίας προκύπτει ότι η σχετική κρίση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με παλιές διοικητικές πράξεις και με οικοδομική άδεια που αφορούσε την κατασκευή δεξαμενής αμμωνίας. Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσον η ύπαρξη των παλαιών εγκαταστάσεων και των σχετικών διοικητικών πράξεων αρκεί, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, για να θεωρηθεί ως «υφιστάμενη» και η σημερινή δραστηριότητα του φορέα εκμετάλλευσης και να υπαχθεί στις αντίστοιχες προβλέψεις και εξαιρέσεις του ισχύοντος χωροταξικού πλαισίου.
Το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Εχεδώρου απαγορεύει την εγκατάσταση οποιασδήποτε νέας μονάδας SEVESO στα διοικητικά όρια της Δημοτικής Ενότητας Εχεδώρου. Παράλληλα, επιτρέπει τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων μονάδων SEVESO, υπό την προϋπόθεση ότι αυτός συμβάλλει στη βελτίωση των παραμέτρων επικινδυνότητας και στη μείωση των παραμέτρων κινδύνου των υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Επιπλέον, το ίδιο πλαίσιο θέτει ως στόχο την εκπόνηση ειδικής μελέτης για το σύνολο των εγκαταστάσεων αυτών, με σκοπό την πρόληψη των κινδύνων και την εξεύρεση βιώσιμης χωροταξικής, περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής λύσης.
Κατά συνέπεια, απαιτείται σαφής τεκμηρίωση ως προς το εάν η συγκεκριμένη δραστηριότητα εμπίπτει πράγματι στην κατηγορία των υφιστάμενων εγκαταστάσεων SEVESO και συνακόλουθα αν πληρούνται οι ειδικότερες προϋποθέσεις που θέτει το ΓΠΣ για τη συνέχιση ή τον εκσυγχρονισμό τους.
Παράλληλα, η περιοχή του Καλοχωρίου και της ευρύτερης δυτικής Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται από σημαντική συγκέντρωση βιομηχανικών και πετρελαϊκών εγκαταστάσεων. Για εγκαταστάσεις ανώτερης βαθμίδας SEVESO, το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο προβλέπει την εξέταση πιθανών φαινομένων domino ή πολλαπλασιαστικών φαινομένων σε σχέση με γειτονικές εγκαταστάσεις.
Η ίδια η ΑΕΠΟ προβλέπει, πριν από την έναρξη λειτουργίας, τη διενέργεια των αναγκαίων ελέγχων και δοκιμών του κύριου και βοηθητικού εξοπλισμού και των υποστηρικτικών υποδομών. Προβλέπει επίσης επικαιροποίηση της Μελέτης Ασφάλειας και του Εσωτερικού Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης, καθώς και ειδική αξιολόγηση του κινδύνου που συνδέεται με τους αγωγούς μεταφοράς αμμωνίας σε όλο το μήκος τους, συμπεριλαμβανομένων σεναρίων ατυχήματος και φυσικών καταστροφών.
Σημειώνεται επίσης ότι κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης διατυπώθηκε αρνητική γνωμοδότηση της Μητροπολιτικής Επιτροπής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, γεγονός που καθιστά αναγκαίο να αποσαφηνιστεί με ποιον τρόπο και σε ποιο βαθμό αυτό αξιολογήθηκε κατά τη λήψη των σχετικών διοικητικών αποφάσεων.
Με βάση τα παραπάνω, ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:
1. Με ποια συγκεκριμένα νομικά και πραγματικά στοιχεία χαρακτηρίζεται ως «υφιστάμενη μονάδα SEVESO» η σημερινή δραστηριότητα της THESSAMON Ltd, δεδομένου ότι πρόκειται για δραστηριότητα που προωθείται από τον σημερινό φορέα εκμετάλλευσης σε υφιστάμενες υποδομές, των οποίων η λειτουργία έχει διακοπεί επί μακρόν και η άδεια λειτουργίας είχε ανακληθεί το 2008; Ποια είναι η ακριβής νομική βάση για την υπαγωγή της σημερινής δραστηριότητας στο καθεστώς των υφιστάμενων και όχι των νέων εγκαταστάσεων SEVESO;
2. Έχει εξεταστεί και τεκμηριωθεί η συμβατότητα της συγκεκριμένης δραστηριότητας με τις προβλέψεις του ισχύοντος ΓΠΣ Εχεδώρου, δεδομένης της ρητής απαγόρευσης εγκατάστασης νέων μονάδων SEVESO και των ειδικών προϋποθέσεων που τίθενται για τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων εγκαταστάσεων;
3. Έχει τεκμηριωθεί ότι η δραστηριότητα που προωθεί σήμερα η THESSAMON Ltd συνιστά πράγματι εκσυγχρονισμό της υφιστάμενης εγκατάστασης, κατά την έννοια του ΓΠΣ Εχεδώρου, και ότι οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις οδηγούν σε βελτίωση των παραμέτρων επικινδυνότητας; Ποιες συγκεκριμένες μεταβολές στους δείκτες ή στα επίπεδα κινδύνου τεκμηριώνουν τη συμμόρφωση αυτή;
4. Έχει εκπονηθεί ή προωθηθεί η ειδική μελέτη που προβλέπει το ΓΠΣ Εχεδώρου για το σύνολο των εγκαταστάσεων SEVESO της περιοχής, με στόχο την πρόληψη των κινδύνων και την εξεύρεση βιώσιμης χωροταξικής, περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής λύσης; Εάν όχι, για ποιο λόγο;
5. Ποιοι συγκεκριμένοι έλεγχοι, επιθεωρήσεις και δοκιμές προβλέπεται να πραγματοποιηθούν πριν από την έναρξη λειτουργίας της εγκατάστασης, ιδίως λόγω της μακράς περιόδου κατά την οποία η εγκατάσταση δεν λειτουργούσε; Έχει ελεγχθεί η καταλληλότητα και η ακεραιότητα του παλαιού εξοπλισμού και των υποστηρικτικών υποδομών;
6. Έχει επικαιροποιηθεί η Μελέτη Ασφάλειας με βάση τα σημερινά τεχνικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης και έχει επικαιροποιηθεί το Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης, όπως προβλέπει η ΑΕΠΟ; Ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα των επικαιροποιημένων μελετών ως προς τα σενάρια μεγάλου ατυχήματος;
7. Έχει πραγματοποιηθεί η προβλεπόμενη αξιολόγηση κινδύνου για το σύνολο των αγωγών μεταφοράς άνυδρης αμμωνίας, από το σημείο παραλαβής έως τη δεξαμενή αποθήκευσης και από τη δεξαμενή προς την εγκατάσταση στα Διαβατά, συμπεριλαμβανομένων σεναρίων διαρροής, πυρκαγιάς, έκρηξης, φυσικών καταστροφών και άλλων πιθανών ατυχημάτων;
8. Έχει εξεταστεί η συνολική και σωρευτική επικινδυνότητα της συγκεκριμένης εγκατάστασης σε συνδυασμό με τις γειτονικές βιομηχανικές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής και έχουν αξιολογηθεί επαρκώς τα ενδεχόμενα φαινόμενα domino ή πολλαπλασιαστικών επιπτώσεων;
9. Έχει αξιολογηθεί ειδικά η ευπάθεια της εγκατάστασης και των κρίσιμων υποδομών της σε πλημμυρικά φαινόμενα και άλλα ακραία φυσικά φαινόμενα, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της εγκατάστασης στη δυτική Θεσσαλονίκη και τις προβλέψεις της ΑΕΠΟ για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών;
10. Με ποιον τρόπο αξιολογήθηκε κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης η αρνητική γνωμοδότηση της Μητροπολιτικής Επιτροπής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας; Παρακαλούμε να αναφερθούν συγκεκριμένα τα σημεία της γνωμοδότησης που εξετάστηκαν και ο τρόπος με τον οποίο ενσωματώθηκαν στην τελική διοικητική κρίση.
11. Ποια είναι η σημερινή κατάσταση ως προς την άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης και ποια ακριβώς διοικητικά, τεχνικά και περιβαλλοντικά προαπαιτούμενα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πριν από οποιαδήποτε έναρξη λειτουργίας της εγκατάστασης αποθήκευσης άνυδρης αμμωνίας;
Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων
Παρακαλείται ο αρμόδιος Υπουργός να καταθέσει στη Βουλή, εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των 30 ημερών, όπως αναφέρεται στο Άρθρο 133 του Κανονισμού της Βουλής, τα εξής:
- Τα έγγραφα και τις διοικητικές πράξεις που τεκμηριώνουν το χαρακτηρισμό της εγκατάστασης και της σημερινής δραστηριότητας ως «υφιστάμενης» μονάδας SEVESO, καθώς και τη σχετική νομική τεκμηρίωση.
- Τα έγγραφα στα οποία στηρίχθηκε η κρίση περί συμβατότητας της δραστηριότητας με το ΓΠΣ Εχεδώρου και ειδικότερα με τις διατάξεις που αφορούν τις υφιστάμενες μονάδες SEVESO.
- Τα έγγραφα που τεκμηριώνουν τον προβλεπόμενο εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση των παραμέτρων επικινδυνότητας της εγκατάστασης.
- Την επικαιροποιημένη Μελέτη Ασφάλειας και το Επικαιροποιημένο Εσωτερικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης, εφόσον έχουν ολοκληρωθεί και είναι κατατεθειμένα στις αρμόδιες υπηρεσίες.
- Τα αποτελέσματα ή τις εκθέσεις των ελέγχων, επιθεωρήσεων και δοκιμών που απαιτούνται πριν από την έναρξη λειτουργίας.
- Τις μελέτες και τα πορίσματα αξιολόγησης κινδύνου για το σύνολο των αγωγών μεταφοράς άνυδρης αμμωνίας.
- Τα έγγραφα στα οποία αποτυπώνεται η αξιολόγηση των πιθανών φαινομένων domino και της σωρευτικής επικινδυνότητας σε σχέση με τις γειτονικές εγκαταστάσεις.
- Κάθε άλλο έγγραφο ή γνωμοδότηση που αφορά την τεκμηρίωση της δυνατότητας επανενεργοποίησης της συγκεκριμένης δραστηριότητας μετά τη μακρά περίοδο διακοπής της λειτουργίας της.
Οι ερωτώντες Βουλευτές,
Πέρκα Θεοπίστη (Πέτη)
Αναγνωστοπούλου Αθανασία (Σία)
Δρίτσας Θεόδωρος
Τσακαλώτος Ευκλείδης