Στη Βουλή συνεχίζεται η συζήτηση για τον Προϋπολογισμό του 2026 και η κυβέρνηση επικαλείται το «δικαίωμα της σιωπής» για την απώλεια κρίσιμων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που προορίζονταν για τα δημόσια πανεπιστήμια και την έρευνα.
Με διαδοχικές αναμορφώσεις του προγράμματος «Ελλάδα 2.0» απεντάχθηκαν ή ακυρώθηκαν κρίσιμες δράσεις, συνολικού ύψους άνω των 200 εκατ. ευρώ, που είχαν ως στόχο την ενίσχυση της ακαδημαϊκής αριστείας, της έρευνας και της διεθνοποίησης των ελληνικών ΑΕΙ. Ανάμεσά τους τα προγράμματα:
• «Επισκέπτες Καθηγητές – Επισκέπτες Ερευνητές» (€6.724.214),
• «Βιομηχανικά Διδακτορικά» (€5.392.020)
• «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας – Trust your Stars» (€80.640.000),
• «Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας – ΣΕΑ» (€98.221.952),
• «Ψηφιακός Μετασχηματισμός του Εθνικού Δικτύου Βιβλιοθηκών» (€9.489.840)
Πολλά από τα έργα αυτά δεν βρίσκονταν απλώς σε στάδιο σχεδιασμού. Είχαν ήδη προκηρυχθεί ή ακόμη και συμβασιοποιηθεί, δημιουργώντας εύλογες προσδοκίες σε χιλιάδες μέλη ΔΕΠ και ερευνητές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Σήμερα, έργα όπως οι «Επισκέπτες Καθηγητές – Επισκέπτες Ερευνητές» λειτουργούν με προσωρινό «δανεισμό» πόρων, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ενώ η κυβέρνηση μετακυλίει το κόστος στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, στερώντας πολύτιμους πόρους από άλλες κρίσιμες ανάγκες των ΑΕΙ.
Την ίδια στιγμή, οι υποσχέσεις για εναλλακτική χρηματοδότηση μέσω ΕΣΠΑ ή ΠΔΕ παραμένουν αόριστες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ξενόγλωσσων προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών, που προβλήθηκαν ως «εμβληματική δράση», αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί.
Η χαμηλή απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης στο Υπουργείο Παιδείας – μόλις 57,4% – σε συνδυασμό με τη χρονική εγγύτητα στη λήξη του προγράμματος, καθιστά πλέον βέβαιο ότι σημαντικοί ευρωπαϊκοί πόροι θα χαθούν. Πρόκειται για πλήρη αποτυχία διαχείρισης και πολιτική ευθύνη που δεν μπορεί να αποδοθεί σε «τεχνικές δυσκολίες» ή σε εξωτερικούς παράγοντες.
Η κυβέρνηση απαξιώνει στην πράξη το έργο χιλιάδων πανεπιστημιακών και ερευνητών που εργάστηκαν με βάση επίσημες προκηρύξεις, ενώ δημιουργεί σοβαρά νομικά ζητήματα, ιδίως σε περιπτώσεις εγκεκριμένων αλλά μη χρηματοδοτούμενων προτάσεων.
Η απώλεια αυτών των πόρων δεν είναι απλώς ένα διαχειριστικό λάθος. Είναι πολιτική επιλογή που αποκαλύπτει την αντίληψη της κυβέρνησης για το δημόσιο πανεπιστήμιο και την έρευνα: ως δευτερεύουσες δαπάνες και όχι ως στρατηγική επένδυση για την κοινωνία και τη χώρα.
Η Νέα Αριστερά ζητά άμεση, καθαρή ενημέρωση και ανάληψη ευθύνης: ποια έργα απεντάχθηκαν, ποια έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί, ποιο είναι το πραγματικό χρηματοδοτικό κενό που δημιουργείται και με ποιο δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα θα διασφαλιστεί η συνέχιση των δράσεων, ώστε να μη χαθούν πόροι και να μη τιναχθεί στον αέρα ο προγραμματισμός των πανεπιστημίων και των ερευνητικών ομάδων.