Χαιρετισμός του Προέδρου της Νέας Αριστεράς, Αλέξη Χαρίτση, στην εκδήλωση της Νέας Αριστεράς Δυτικής Αθήνας για τους 200 εκτελεσθέντες κομμουνιστές, το στρατόπεδο Χαϊδαρίου και το Μπλοκ 15
Βρισκόμαστε εδώ για το χτες.
Από εδώ οδηγήθηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και οι 200 κομμουνιστές πατριώτες που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944. Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεσή τους που αυτές της μέρες δημοσιοποιήθηκαν άγγιξαν βαθιά την κοινωνία.
Αυτή η ειρωνεία όμως – η Ιστορία μας σε ηλεκτρονική δημοπρασία μας θύμισε κάτι κρίσιμο για τη δυστοπική καθημερινότητα που ζούμε: πόσο αποτελεσματικό όπλο είναι η κοινωνική εγρήγορση.
Βρισκόμαστε εδώ για το σήμερα.
Η υπόθεση της Καισαριανής δεν έμεινε στη συγκίνηση. Ενεργοποίησε πολίτες, συλλογικότητες, ιστορικούς, πολιτικές δυνάμεις.
Έφτιαξε ένα κοινό καθολικό αίτημα: η μνήμη να μην ιδιωτικοποιηθεί, να μην χαθεί σε αρχεία συλλεκτών: να γίνει δημόσιο αγαθό.
Θα είχε, άραγε, το Υπουργείο Πολιτισμού κινηθεί έγκαιρα για την αυθεντικότητα και την απόκτηση του υλικού, αν η απαίτηση θεσμικής ευθύνης δεν ήταν τόσο έντονη;
Όταν επικοινώνησα τηλεφωνικά με την Υπουργό Πολιτισμού για να ζητήσω να κινηθεί το Υπουργείο, η κα Μενδώνη δεν γνώριζε καν την ύπαρξη αυτών των φωτογραφιών και τη δημοπρασία · καμία πρωτοβουλία δεν είχε ληφθεί.
Λίγες ώρες αργότερα, όμως, υπό το κύμα της πίεσης το Υπουργείο Πολιτισμού ανέλαβε δράση.
Και αυτό είναι σίγουρα μια πολύ θετική εξέλιξη.
Είναι κρίσιμο να μην σταματήσουμε.
Βρισκόμαστε εδώ όχι μόνο για το χτες και το σήμερα αλλά και για το αύριο.
Ξέρουμε καλά πως μόνο η απόκτηση των φωτογραφιών δεν αρκεί. Οφείλουμε να τις εντάξουμε σε ένα οργανωμένο σύνολο που να φωτίζει ολόκληρη την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Χρειαζόμαστε ένα κεντρικό Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και δημοκρατικής μνήμης στην πρωτεύουσα της χώρας. Δεν είναι ατύχημα ότι η Αθήνα δεν το διαθέτει.
Δεν είναι τυχαίο ότι μια πόλη, μια πρωτεύουσα που υπήρξε πρωταγωνίστρια στην αντιφασιστική πάλη, πρωταγωνίστρια στην αντίσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν διαθέτει ένα τοπόσημο γνώσης και ιστορικής τεκμηρίωσης απέναντι σε ένα δύσκολο και αποσιωπημένο παρελθόν.
Το 2018, με πρωτοβουλία του Ιδρύματος της Βουλής υπό την Προεδρία του Νίκου Βούτση, με μια ολοκληρωμένη προμελέτη προτάθηκε κτιριακό συγκρότημα στο κέντρο της πόλης, συγκροτήθηκε επιστημονική μελετητική ομάδα, κινητοποιήθηκαν ιστορικοί, αρχιτέκτονες, φορείς.
Το σχέδιο παραδόθηκε έτοιμο αλλά δεν προχώρησε με ευθύνη της κυβέρνησης της ΝΔ.
Η Καισαριανή επαναφέρει αυτό το – ώριμο – αίτημα ως αναγκαιότητα.
Γι’ αυτό καταθέτουμε την πρόταση για τη δημιουργία Δικτύου Μουσειακών Χώρων Εθνικής Αντίστασης και Δημοκρατίας.
Ένα δίκτυο με κεντρικό Μουσείο Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα – αλλά ταυτόχρονα εξακτινωμένο σε ολόκληρη την Αττική. Που θα συνδέει τους τόπους μαρτυρίου, τους τόπους αγώνα, τους τόπους όπου οργανώθηκε η καταστολή και η υποταγή αλλά και τους τόπους όπου γεννήθηκε η αλληλεγγύη. Το Μπλοκ 15, το Σκοπευτήριο, τα σημεία των μεγάλων μπλόκων.
Το Δίκτυο Μουσειακών Χώρων που προτείνουμε είναι μια δημοκρατική υποδομή. Δεν είναι μόνο χρέος. Είναι αυτογνωσία.
Η κοινωνία έδειξε ότι δεν ξεχνά. Τώρα πρέπει να επιμείνει. Για να μετατραπεί η αντιφασιστική συγκίνηση σε θεσμική μνήμη. Και η μνήμη σε ανάχωμα.
Σήμερα, που ο φασισμός αλλάζει πρόσωπα αλλά όχι περιεχόμενο, η ιστορική γνώση είναι πολιτική έμπνευση απέναντι στον ρατσισμό, τον εθνικισμό, τον εκφυλισμό της δημοκρατίας.
Οι φωτογραφίες της Καισαριανής μας θυμίζουν πως απέναντι στη νέα εκδοχή του φασισμού η ανοχή δεν είναι απάντηση.
Οι άνθρωποι που βασανίστηκαν εδώ στο Χαϊδάρι και εκτελέστηκαν στην Καισαριανή δεν είναι θύματα της ιστορίας. Είναι υπόδειγμα συλλογικής αξιοπρέπειας. Είναι απόδειξη ότι ακόμα και στις πιο σκοτεινές συνθήκες, η επιλογή είναι η αντίσταση. Η επιλογή είναι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η επιλογή είναι η δημοκρατική επαγρύπνηση. Η επιλογή είναι ο διαρκής αγώνας για ελευθερία, δικαιοσύνη και ειρήνη.
