Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης με την ομιλία του στο Delphi Economic Forum και η υφυπουργός Μετανάστευσης Σέβη Βολουδάκη σε τηλεοπτική της εμφάνιση την Παρασκευή προσπάθησαν να μας πείσουν ότι η κυβέρνηση, όσον αφορά τη διαχείριση του φαινομένου της μετανάστευσης, τα κάνει όλα περίφημα.
Είναι όμως έτσι; Πάμε να δούμε με στοιχεία τι έχουν «καταφέρει».
Η κυβέρνηση μιλάει για αποτροπή
Ο κ. Πλεύρης δήλωσε ότι «η προστασία των συνόρων έχει και αποτροπή. Οι βάρκες πρέπει να σταματούν», ενώ η κ. Βολουδάκη υποστήριξε ότι στόχος είναι «να μην ξεκινούν καθόλου από τη Λιβύη».
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
Η έκθεση Illegal Pushbacks and Border Violence Reports – February 2026 του Border Violence Monitoring Network καταγράφει ότι μόνο τον Φεβρουάριο:
- 25 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Αιγαίο
- 15 από αυτούς στη Χίο μετά από σύγκρουση σκάφους του Λιμενικού με λέμβο
Την ίδια στιγμή,
- Το Bellingcat και το Lighthouse Reports έχουν καταγράψει περιστατικά όπου σκάφη της Frontex και του ελληνικού Λιμενικού εντοπίζονται να συμμετέχουν ή να βρίσκονται σε άμεση εγγύτητα σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης.
- Σε τεκμηριωμένες περιπτώσεις, άνθρωποι που είχαν ήδη φτάσει σε ελληνικό έδαφος συνελήφθησαν, τοποθετήθηκαν σε σωσίβιες σχεδίες χωρίς μηχανή και εγκαταλείφθηκαν στη θάλασσα.
- Σύμφωνα με στοιχεία του UNHCR που αποκαλύφθηκαν από το Balkan Investigative Reporting Network (BIRN), έχουν καταγραφεί εκατοντάδες περιπτώσεις pushbacks από το 2020 και μετά.
- Το ίδιο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει αναγνωρίσει «συστηματική πρακτική επαναπροωθήσεων» από την Ελλάδα.
- Η πολιτική «μη εκκίνησης» συνεπάγεται συνεργασία με τρίτες χώρες όπου δεν διασφαλίζεται καμία προστασία για τους ανθρώπους εν κινήσει.
Πίσω από τη λέξη «αποτροπή» κρύβεται μια πολιτική επαναπροωθήσεων, κράτησης, ποινικοποίησης της αλληλεγγύης και συστηματικής υπονόμευσης του δικαιώματος στο άσυλο.
Η κυβέρνηση μιλάει για «αυστηρές αλλά στοχευμένες πολιτικές»
Ο κ. Πλεύρης ανέφερε ότι η Ευρώπη εισέρχεται πλέον σε μια διαφορετική περίοδο διαχείρισης του μεταναστευτικού, αφήνοντας πίσω πολιτικές όπως των ανοιχτών συνόρων που, απέτυχαν περνώντας σε μια προσέγγιση «αυστηρή αλλά δίκαιη».
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
Στο ΚΕΔ Σάμου, σύμφωνα με την έκθεση:
- καταγράφονται λανθασμένες καταγραφές εθνικότητας (π.χ. Ερυθραίοι δηλώνονται ως Αιθίοπες), γεγονός που επηρεάζει άμεσα την έκβαση των αιτήσεων ασύλου,
- ενώ οι συνθήκες διαβίωσης χαρακτηρίζονται από σοβαρές ελλείψεις (τροφή, βασικά αγαθά, αξιοπρεπής διαβίωση).
Παράλληλα, καταγράφονται σοβαρές ελλείψεις στις συνθήκες διαβίωσης: περιορισμένη ποιότητα και επάρκεια τροφής, απουσία οικονομικής ενίσχυσης (cash assistance), που οδηγεί σε περαιτέρω επιδείνωση της καθημερινότητας, και γενικότερη αδυναμία διασφάλισης αξιοπρεπών όρων διαβίωσης.
Πώς είναι δυνατόν να μιλάμε για δικαιοσύνη, την ώρα που άνθρωποι στερούνται βασικά αγαθά και γίνονται διοικητικά λάθη όσον αφορά την υπηκοότητα;
Η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι «οι πολιτικές ανοιχτών συνόρων απέτυχαν».
Ωστόσο:
- τέτοιες πολιτικές δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση,
- πρόκειται για πολιτικό σύνθημα που δικαιολογεί αυστηρότερα μέτρα,
- ενώ ταυτόχρονα επιχειρείται εξωτερικοποίηση του ασύλου μέσω τρίτων χωρών.
Η κυβέρνηση μιλά για ταχύτητα και αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ασύλου
Ο κ. Πλεύρης δήλωσε ότι το νέο Σύμφωνο θα επιτρέπει γρήγορη εξέταση αιτημάτων. «Σήμερα χρειαζόμαστε πολιτικές αποτελεσματικές, με έμφαση στην ασφάλεια, την ταχύτητα των διαδικασιών και τις επιστροφές», τόνισε.
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
Στην πράξη:
- Στην Κω, οι διαδικασίες φτάνουν έως και 8 μήνες (BVMN)
- Άνθρωποι παραμένουν έως και 1 μήνα σε κλειστά τμήματα λόγω έλλειψης διερμηνέων σε βασικές γλώσσες όπως τα βενγκάλι, τα ουρντού ή τα χίντι.
Η έρευνα του BIRN και του Solomon για τους 8 Τούρκους αιτούντες άσυλο είναι αποκαλυπτική:
- εντοπίστηκαν σε ελληνικό έδαφος
- ζητήθηκε από την UNHCR προστασία
- τελικά επαναπροωθήθηκαν στην Τουρκία
- 7 από αυτούς βρίσκονται σήμερα στη φυλακή
Η πολιτική που ακολουθεί η ΝΔ στην ουσία καταργεί το δικαίωμα στο άσυλο.
Η κυβέρνηση μιλά για κέντρα κράτησης
Η κυβέρνηση προωθεί τη δημιουργία «Return Hubs» εκτός Ε.Ε. και την επέκταση της διοικητικής κράτησης. Η κ. Βολουδάκη, άλλωστε, το παραδέχτηκε ρητά: «είναι κρατούμενοι οι άνθρωποι αυτοί».
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
Σύμφωνα με την έκθεση:
- παρατηρείται εκτεταμένη χρήση κράτησης χωρίς επαρκείς εγγυήσεις, νέα κέντρα (Κρήτη, Βάστρια Λέσβου) σχεδιάζονται σε απομονωμένες περιοχές,
- χωρίς πρόσβαση σε νομικές υπηρεσίες και κοινωνική υποστήριξη.
Και μήπως αναρωτιέστε ποιες είναι οι συνθήκες κράτησης;
Στα Οινόφυτα, οικογένειες με παιδιά προχώρησαν σε απεργία πείνας λόγω καθυστερήσεων ασύλου και απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσης. Καταγράφονται σκουπίδια σε κοινόχρηστους χώρους, κατεστραμμένες τουαλέτες, έλλειψη ιατρικής φροντίδας και βασικών υπηρεσιών.
Σε περιπτώσεις διαμαρτυρίας, αναφέρονται αντίποινα από τη διοίκηση των δομών, όπως διακοπές ρεύματος και απειλές απέλασης.
Σε δομές όπως στη Σάμο και την Κω, άνθρωποι στερούνται ακόμα και βασικά αγαθά μέχρι και παπούτσια, ενώ η πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη είναι ανεπαρκής και ήδη έχουν καταγραφεί περιστατικά ψώρας και ανεμοβλογιάς και νεογέννητα χωρίς να έχουν εμβολιαστεί.
Τέτοιου τύπου δομές δημιουργούν τις συνθήκες για συστηματικές παραβιάσεις δικαιωμάτων, καθώς περιορίζεται η δυνατότητα ελέγχου και λογοδοσίας. Η κράτηση, αντί να αποτελεί έσχατο μέτρο, τείνει να μετατραπεί σε βασικό εργαλείο διαχείρισης.
Η κυβέρνηση μιλάει για αλλοίωση της φυσιογνωμίας της Ευρώπης
«Θα έρθουν οι ξένοι και θα αλλοιώσουν τον πολιτισμό μας». Από γραφική ατάκα των social media, η φράση αυτή αποτυπώνει πλέον τον πυρήνα της κυβερνητικής ρητορικής για τη μετανάστευση: την παρουσίαση των ανθρώπων ως απειλής και της κοινωνίας ως κάτι που πρέπει να «προστατευτεί» από αυτούς.
Αυτό ακριβώς έκανε, χωρίς καμία ντροπή, η κ. Βολουδάκη, υιοθετώντας πλήρως το αφήγημα περί «αλλοίωσης της φυσιογνωμίας της Ευρώπης». Ένα ακροδεξιό αφήγημα που με θέρμη το έχει «αγκαλιάσει» η Νέα Δημοκρατία.
Υποθέτουμε ότι η υφυπουργός «ξέχασε» ότι η Ευρώπη δεν ήταν ποτέ ένας κλειστός, ομοιογενής χώρος. Αντίθετα, συγκροτήθηκε ιστορικά μέσα από μετακινήσεις πληθυσμών και των πολιτισμικών επιδράσεων που αυτές συνεπάγονται.
Αυτό που πράγματι αλλοιώνει τη φυσιογνωμία της Ευρώπης δεν είναι οι άνθρωποι που αναζητούν ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Είναι οι πολιτικές που νομιμοποιούν τον φόβο και τη στοχοποίηση, όπως αυτές που υιοθετεί η ελληνική κυβέρνηση.
Απέναντι σε αυτή την πολιτική φόβου, αυθαιρεσίας και συστηματικής παραβίασης δικαιωμάτων, η Νέα Αριστερά προτείνει ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο διαχείρισης της μετανάστευσης:
- Μόνιμη και λειτουργική επαναφορά στη νομιμότητα
Αντί για ένα γραφειοκρατικό και αποτυχημένο σύστημα αδειών διαμονής που δημιουργεί διαρκώς την ανάγκη νομιμοποίησης της παρουσίας μεταναστών/τριών, απαιτείται ένα διαρκές και σταθερό πλαίσιο νομιμοποίησης για όσους ζουν και εργάζονται ήδη στη χώρα. - Διαχείριση των αφίξεων με σεβασμό στο δίκαιο και τις τοπικές κοινωνίες
Η αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών δεν μπορεί να γίνεται με όρους αποτροπής, βίας και αυθαίρετης κράτησης. Απαιτείται ενίσχυση των δομών υποδοχής στα σημεία εισόδου, διαφάνεια και ουσιαστική στήριξη των τοπικών κοινωνιών και αρχών. - Ένταξη αντί για περιθωριοποίηση
Η κοινωνική συνοχή δεν χτίζεται με αποκλεισμούς αλλά με πολιτικές ένταξης: γλωσσική εκπαίδευση, πρόσβαση στην εργασία, αναγνώριση δεξιοτήτων και ουσιαστική υποστήριξη της οικογενειακής επανένωσης. - Αλλαγή πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Η Ελλάδα οφείλει να πρωτοστατήσει σε μια διαφορετική ευρωπαϊκή στρατηγική, ενάντια στο αποτυχημένο σύστημα του Δουβλίνου και στο νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση που θεσμοθετεί την εξαίρεση από τα δικαιώματα. Απαιτείται δίκαιη κατανομή ευθύνης και ελευθερία μετακίνησης, στα πρότυπα της προσωρινής προστασίας που εφαρμόστηκε στους Ουκρανούς πρόσφυγες. - Πλήρη δικαιώματα για όσους ζουν εδώ
Οι άνθρωποι που ζουν, εργάζονται και μεγαλώνουν στη χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Η συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτική ζωή και η απόδοση ιθαγένειας με κοινωνικά κριτήρια αποτελούν προϋποθέσεις δημοκρατίας και ισότητας.