Σημεία από την ομιλία του Ειδικού Εισηγητή Δημήτρη Τζανακόπουλου κατά τη συζήτηση Κύρωσης Κρατικού Προϋπολογισμού οικον. Έτους 2026 στην Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων
-Η κυβέρνηση, όπως και πέρσι, κάνει λόγο για ένα προϋπολογισμό σταθερότητας. Με λίγα λόγια λέει: «Όποιος πέρασε καλά πέρσι, θα περάσει καλά και του χρόνου!» Αλλά πόσοι είναι αυτοί που πράγματι ευημερούν; η χώρα βαδίζει στη λάθος κατεύθυνση, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι οι υλικοί όροι των πολιτών, των εργαζομένων της συντριπτικής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού χειροτερεύουν.
-Τη δεκαετία του ‘90 και του 2000, την περίοδο του Τρίτου Δρόμου και του εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα, οι Κοινωνιολόγοι μιλούσαν για την κοινωνία των 2/3. Μια κοινωνία που κατά τα 2/3 ευημερεί και μια κοινωνία που κατά το 1/3 βρίσκεται σε συνθήκη κοινωνικού αποκλεισμού. Σήμερα, δεν θα ήμασταν καθόλου μακριά, αν λέγαμε ότι έχουμε να κάνουμε πια με μια κοινωνία του 1/5 και πάνω σε αυτή την πραγματικότητα συγκροτείται και το κοινωνικό μπλοκ, το οποίο επιδιώκει να εκπροσωπήσει πολιτικά η Νέα Δημοκρατία.
-Αναφορικά με την ανάπτυξη, το πρώτο δηλαδή μακροοικονομικό μέγεθος, η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τους υποτιθέμενους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, που υποτίθεται ότι είναι διπλάσιοι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Έχουμε ακούσει αυτό το αφήγημα πολλές φορές. Προβλέπει για το 2026 2,4%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει 2,2. Όμως, ο κύριος Τσακαλώτος ανέφερε στην εισήγησή του ότι ακόμα και με το ευνοϊκότερο δυνατό σενάριο για την ελληνική οικονομία, με αυτούς τους ρυθμούς θα συγκλίνουμε με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο – που δεν είναι και καμιά μεγάλη επιτυχία -σε 37 χρόνια. Να θυμίσω ότι το 2009 βρισκόμασταν στο 91% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, θέλουμε 30 χρόνια και για να φτάσουμε στο 100% θέλουμε 37. Άρα, τα πράγματα δεν βαίνουν ιδιαιτέρως καλώς.
-Ούτε φυσικά μπορούν να συγκριθούν οι αριθμοί αυτοί με τις αδιανόητες μεγαλοστομίες του κυρίου Μητσοτάκη το 2019, όταν έλεγε ότι με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα φέρει, μέσα σε ένα χρόνο η ελληνική οικονομία θα αποκτήσει σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 4% και 4,5%. Δεν θα συγκρίνω τα πραγματικά αποτελέσματα με αυτές τις εξαγγελίες, τις προβλέψεις, τις υποσχέσεις, τα ψέματα.
-Θα θυμίσω την επισήμανση που είχα κάνει στον κ. Υπουργό κατά τη συζήτηση για το προσχέδιο του προϋπολογισμού και φυσικά είχαμε διαφωνήσει. Ότι στη μελέτη βιωσιμότητας του χρέους, στο βασικό σενάριο που είχε γίνει το 2018, είχε θεωρηθεί ότι μέσος όρος ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας – για να μπορεί το χρέος να είναι βιώσιμο για τις επόμενες δεκαετίες – θα είναι περίπου στο 1,5%. Ποια είναι η πραγματικότητα στην οποία βρισκόμαστε σήμερα; Καταρχάς, το 2018 η ανάπτυξη ήταν στο 2,3%. Το 2019 η ανάπτυξη ήταν στο 1,9%, με το τέταρτο τρίμηνο υφεσιακό. Ποιος είναι ο μέσος όρος ανάπτυξης της περιόδου 2020-2025; 1,8%. Άρα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει κάνει μια τρύπα στο νερό. Αυτή είναι η πραγματικότητα, μηδέν εις το πηλίκο.
-Αναφορικά με τα πρωτογενή πλεονάσματα, το δεύτερο μακροοικονομικό μέγεθος, η Κυβέρνηση λέει ο ότι ο δημοσιονομικός χώρος είναι 1,7 δισ. Ο στόχος πρωτογενούς πλεονάσματος για το 2025 ήταν 2,8%. Με τι πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπει ο Προϋπολογισμός ότι θα κλείσει το 2025; 3,7%. Αυτό σημαίνει 2 δισ. στην τσέπη του Υπουργείου Οικονομικών. Στο μεταξύ το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής προέβλεψε ότι θα είναι ακόμα μεγαλύτερο. Πέρυσι, η πρόβλεψη του 2024 στον περσινό Προϋπολογισμό ήταν ότι θα κλείσουμε με πρωτογενές πλεόνασμα στο 2,5%. Εν τέλει έκλεισε 4,8%, διπλάσιο το πρωτογενές πλεόνασμα. Είναι δηλαδή 5,5 δισ. στην τσέπη του Υπουργείου Οικονομικών επιπλέον του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα. Φέτος, με βάση τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού, που έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι δεν είναι ακριβείς και ότι θα κλείσει ακόμη πιο ψηλά το πρωτογενές πλεόνασμα, πάμε για ίδια κατάσταση. Μέσα σε δύο χρονιές, λοιπόν, θα έχουν διακρατηθεί από την ελληνική οικονομία από 7,5 έως 10 δισ. ευρώ. Πρέπει να εξηγηθεί για ποιο λόγο οδηγούμαστε δύο συνεχόμενες χρονιές σε αυτού του τύπου την υπεραπόδοση της ελληνικής οικονομίας, που στερεί πόρους και από την ανάπτυξη και από τα λαϊκά νοικοκυριά.
-Είτε πρόκειται για ανεπάρκεια, για τεχνοκρατική αστοχία, να μην μπορείς δηλαδή να υπολογίσεις ποιο είναι το υπερπλεόνασμα, άρα να μην μπορείς να πάρεις και μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Η άλλη εκδοχή είναι ότι υπάρχει πολιτική επιλογή υπερπλεονασμάτων. Είναι κυβερνητική επιλογή, κυβερνητική απόφαση και κυβερνητική ευχέρεια.
-Στα σπλάχνα του Προϋπολογισμού, ο μέσος πραγματικός μισθός έχει μειωθεί κατά 1,1% μέσα στην εξαετία. Μελέτη ΙΝΕ – ΓΣΕΕ, Eurostat, Κομισιόν, ΟΟΣΑ. Η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας έχει αυξηθεί κατά 1,2% και το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο έχει μειωθεί κατά 4,7 %. Αυτό σημαίνει ότι συμπιέζεται ακόμη περισσότερο η θέση της εργασίας στο εσωτερικό της ελληνικής οικονομίας. Ποια είναι η εικόνα για την αγοραστική δύναμη του μέσου πραγματικού μισθού στην Ελλάδα; Τελευταία, κάτω και από τη Βουλγαρία σε ολόκληρη την Ευρώπη, 27η..
-Ταυτόχρονα, έχουμε τη χειρότερη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση σχέση μεταξύ έμμεσων και άμεσων φόρων. Τη στιγμή δηλαδή, που ο μέσος πραγματικός μισθός μειώνεται οι έμμεσοι φόροι τον επιβαρύνουν έτι περαιτέρω και αυτό αποτυπώνεται στο γεγονός ότι είμαστε τελευταίοι στην αγοραστική δύναμη του μέσου μισθού με τάση επιδείνωσης με βάση τις δικές σας πολιτικές.
-Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι κατά την εξαετία της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας έχουμε ρεκόρ κερδών των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο, 600% αύξηση κερδών των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο και το 70% της ελληνικής κοινωνίας να μην μπορεί να βγάλει τον μήνα. Είναι στρατηγική επιλογή της Νέας Δημοκρατίας αυτό και αυτό συγκροτεί την πυρήνα της πολιτικής της κοινωνίας του 1/5.
-Κοινωνικό Κράτος. Στέγη, κορυφαίο κοινωνικό ζήτημα: τη στιγμή που το 50% των νοικοκυριών δαπανούν πάνω από το 50% του εισοδήματος τους για τη στέγη, η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας μειώνει τον Προϋπολογισμό για το στεγαστικό επίδομα από τα 400 στα 300 εκατ. ευρώ. Υγεία: αν θεωρούμε ότι είμαστε ευχαριστημένοι με την εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα τα δημόσια νοσοκομεία, τότε δικαιούται η Κυβέρνηση να μην πειράξει τον Προϋπολογισμό για την υγεία. Παιδεία: είναι καλή η εικόνα των ελληνικών δημόσιων σχολείων, του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου; Πού όμως έχουμε αυξήσεις εντυπωσιακές μέσα στην εξαετία; Στους πολεμικούς εξοπλισμούς, που ξεκινάνε από το 1,9%, έχουν φτάσει στο 3,6% και βαίνουν ολοταχώς προς το 5%, σε μια ελληνική οικονομία με αυτά τα χαρακτηριστικά, δηλαδή στη μετατροπή της χώρας σε καταναλωτή πολεμικών εξοπλισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία. Εκεί πάνε τα χρήματα του ελληνικού λαού. Πρόκειται για πολιτική τραγωδία.
-Είναι προφανές ότι απαιτείται άλλο πολιτικό σχέδιο, άλλος προσανατολισμός, άλλη λογική κατάρτισης του Προϋπολογισμού, με τους εργαζόμενους, τις εργαζόμενες τάξεις, στο επίκεντρο.