Κατά την παρέμβασή της στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Βουλής με αντικείμενο την παρουσίαση στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για το χάσμα αμοιβών μεταξύ γυναικών και ανδρών το έτος 2024, η βουλεύτρια της Νέας Αριστεράς Θεανώ Φωτίου ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι που το χάσμα αμοιβών στην Ελλάδα δεν βρίσκεται στον πάτο της Ευρωπαϊκή Ένωσης αλλά βρίσκεται κοντά στον μ.ο. του 12%. Και τούτο για τους εξής λόγους:
Πρώτος λόγος: Η σύγκλιση μας με την υπόλοιπη Ευρώπη γίνεται σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλών εισοδημάτων. Ιδού 3 πρόσθετα στοιχεία απ’ όσα έχω ήδη καταθέσει στη Βουλή που καταδεικνύουν αυτό που ονόμασα “περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλών εισοδημάτων” στην Ελλάδα:
Στοιχείο Α: Το μεικτό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Η Ελλάδα το 2024 βρισκόταν στην προτελευταία θέση στην ΕΕ των 27, πάνω μόνο από τη Λετονία, κάτω ακόμα και από την Τουρκία.
Στοιχείο Β: Ο ετήσιος ρυθμός αποταμίευσης των νοικοκυριών. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 2, το 2024 καταγράφηκε αρνητικός ρυθμός (-2,5%) αποταμίευσης για νοικοκυριά στην Ελλάδα. Δηλαδή “έτρωγαν από τα έτοιμα”. Προφανώς βρισκόμαστε στον πάτο της Ευρώπης.
Στοιχείο Γ: Ο δείκτης Υποκειμενικής Φτώχειας. Δηλαδή, το ποσοστό του πληθυσμού που αισθάνεται φτωχό. Στην Ελλάδα το 2024, ο δείκτης αυτός ήταν μακράν ο μεγαλύτερος σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν ένα εφιαλτικό 68,8% (δλδ πάνω από τα 2/3 του πληθυσμού) όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ήταν μόλις 17,4%. Δηλαδή ο δείκτης στην Ελλάδα ήταν τετραπλάσιος από τον μ.ο. της Ευρώπης, μεγαλύτερος ακόμη και από χώρες όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία και η Τουρκία!
Δεύτερος λόγος: Η σύγκλιση μας με την υπόλοιπη Ευρώπη γίνεται σε ένα περιβάλλον μεγάλης φτώχειας, που επί διακυβέρνησης ΝΔ αυξάνεται και πλήττει σφοδρότερα τις γυναίκες, ιδιαίτερα τις ηλικιωμένες κι εκείνες σε μονογονεϊκές οικογένειες.
Πράγματι, το μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα καταγράφεται στις μονογονεϊκές οικογένειες. Το ποσοστό αυτό το 2023 ήταν 43,7%, υπερδιπλάσιο από το γενικό επίπεδο φτώχειας, σχεδόν οι μισές οικογένειες. Ωστόσο, επισημαίνω κάτι ακόμα πιο εφιαλτικό: ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μονογονεϊκών οικογενειών (δλδ περίπου το 94%) είναι οικογένειες με μητέρες.
Επίσης, το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα καταγράφεται στις γυναίκες άνω των 65 ετών. Το 2023 το ποσοστό αυτό ήταν 38,4% (ενώ για τους άνδρες ήταν πολύ χαμηλότερο: 25,5%).
Τρίτος λόγος: Ενώ στο χάσμα αμοιβών γενικά βρικόμαστε κοντά στον ευρωπαϊκό μ.ο., αυτό δεν ισχύει για τις γυναίκες άνω των 65 ετών, όπου το χάσμα στις αμοιβές είναι 25,1%, δηλαδή βρισκόμαστε στον πάτο της Ευρώπης, πάνω μόνο από την Ισπανία και την Κύπρο.
Ακολουθεί ολόκληρη η παρέμβαση της Θεανώς Φωτίου
To έμφυλο χάσμα στις αποδοχές στο σύνολο της ΕΕ ήταν 12% το 2023. Δηλαδή οι γυναίκες αμείβονταν 12% χαμηλότερα κατά μέσο όρο απ’ότι οι άνδρες. Όπως φαίνεται και στο διάγραμμα παρακάτω, το Λουξεμβούργο είναι η μοναδική χώρα της ΕΕ όπου οι γυναίκες αμείβονται περισσότερο από τους άνδρες. Στην Ελλάδα το 2023 το χάσμα αμοιβών ήταν 13,6% σχετικά κοντά στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο του 12%.
Εδώ δηλαδή δεν έχουμε τις θλιβερές πρωτιές που έχουμε στο ύψος των μισθών και γενικότερα των εισοδημάτων. Μάλιστα, το 2024 το χάσμα μειώθηκε στο 13,4%. Πρόκειται για ελάχιστη μείωση όμως, που ακολούθησε την επίσης ελάχιστη αύξηση του 2023 (σε 13,6%) από το 13,5% του 2022. [Στοιχεία eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/sdg_05_20/default/table?lang=en&category=t_labour.t_earn]
Παρατήρηση Πρώτη: Το γεγονός ότι στην Ελλάδα το χάσμα αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει την τριετία [2022-2024] σχεδόν σταθερό (μ.ο.:13,5%) δείχνει ότι οι κυβερνήσεις της ΝΔ κάνουν μια τρύπα στο νερό σε σχέση με τη μείωση των έμφυλων ανισοτήτων.
Παρατήρηση Δεύτερη: Δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι για το ότι το χάσμα αμοιβών στην Ελλάδα δεν βρίσκεται στον πάτο της Ευρωπαϊκή Ένωσης αλλά βρίσκεται κοντά στον μ.ο. του 12%.
Και τούτο για τους εξής λόγους:
1ος λόγος: Δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι διότι η σύγκλιση μας με την υπόλοιπη Ευρώπη στο χάσμα των αποδοχών μεταξύ ανδρών και γυναικών γίνεται σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλών εισοδημάτων. Προχθές κατά τη συζήτηση στην ολομέλεια κατέθεσα στοιχεία της EUROSTAT και της ΕΛΣΤΑΤ σύμφωνα με τα οποία (https://neaaristera.gr/koinovouleftiko-ergo/th-fotiou-to-ergatiko-n-s-tis-nd-kathos-synechizei-tin-antistrofi-anadianomi-tou-ploutou-tha-epideinosei-tin-oikonomiki-asfyxia-pou-idi-plittei-tin-pleiopsifia-ton-politon/): (α) ο μέσος ονομαστικός μισθός στην Ελλάδα το 2024 ήταν ο δεύτερος χαμηλότερος, πίσω μόνο από αυτόν της Βουλγαρίας, [ενώ το 2019 ήταν 7 οι χώρες που είχαν χαμηλότερο μέσο μισθό από τον δικό μας]. (β) λαμβάνοντας υπόψη τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, ο μέσος πραγματικός μισθός στην το 2024 είχε μειωθεί κατά 3,5% σε σχέση με το 2019, ενώ η κερδοφορία των εισηγμένων επιχειρηματικών ομίλων στο χρηματιστήριο είχε πενταπλασιαστεί την ίδια περίοδο.
Σήμερα θα παρουσιάσω 3 πρόσθετα στοιχεία που καταδεικνύουν αυτό που ονόμασα “περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλών εισοδημάτων” στην Ελλάδα: Στοιχείο Πρώτο: Το μεικτό διαθέσιμο εισόδημα ανά κάτοικο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό). Η Ελλάδα το 2024 βρισκόταν στην προτελευταία θέση στην ΕΕ των 27, πάνω μόνο από τη Λετονία. Κάτω ακόμα και από την Τουρκία όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 1 της Eurostat. Διάγραμμα 1: Μεικτό διαθέσιμο ετήσιο εισόδημα ανά κάτοικο στην ΕΕ το 2024
Στοιχείο Δεύτερο: Ο ετήσιος ρυθμός αποταμίευσης των νοικοκυριών. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 2, το 2024 καταγράφηκε αρνητικός ρυθμός (-2,5%) αποταμίευσης για νοικοκυριά στην Ελλάδα. Δηλαδή “έτρωγαν από τα έτοιμα”. Προφανώς βρισκόμαστε στον πάτο της Ευρώπης. Διάγραμμα 2: Ετήσιος ρυθμός μεικτής αποταμίευσης των νοικοκυριών στην ΕΕ το 2024
Στοιχείο 3: Ο δείκτης Υποκειμενικής Φτώχειας. Δηλαδή, το ποσοστό του πληθυσμού που αισθάνεται φτωχό. Στην Ελλάδα το 2024, ο δείκτης υποκειμενικής φτώχειας ήταν μακράν ο μεγαλύτερος σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως φαίνεται στον Πίνακα 4 και στον Χάρτη. Ήταν ένα εφιαλτικό 68,8% (δλδ πάνω από τα 2/3 του πληθυσμού) όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ήταν μόλις 17,4%. Δηλαδή ο δείκτης στην Ελλάδα ήταν τετραπλάσιος από τον μ.ο. της Ευρώπης, μεγαλύτερος ακόμη και από χώρες όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία και η Τουρκία. Στοιχεία Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/SEPDF/cache/122361.pdf
Διάγραμμα 3: Δείκτης Υποκειμενικής Φτώχειας στην ΕΕ το 2024
2ος λόγος:
Δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι διότι η σύγκλιση μας με την υπόλοιπη Ευρώπη στο χάσμα των αποδοχών μεταξύ ανδρών και γυναικών γίνεται σε ένα περιβάλλον μεγάλης φτώχειας, που επί διακυβέρνησης ΝΔ αυξάνεται και πλήττει σφοδρότερα τις γυναίκες, ιδιαίτερα τις ηλικιωμένες κι εκείνες σε μονογονεϊκές οικογένειες. Κάποια από τα παραπάνω αποτυπώνονται στον Πίνακα 1 που φτιάχτηκε με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ
Μεταξύ άλλων στον Πίνακα 1 βλέπουμε ότι: [α] Φτώχεια: γενικά στοιχεία Η κυβέρνηση της ΝΔ παρέλαβε τη φτώχεια στο 17,7% του πληθυσμού το 2019 και το 2023 την είχε πάει στο 19,6%. Δηλαδή την αύξησε κατά 10,7% (ως προς το ποσοστό της).
Η μεγαλύτερη αύξηση της φτώχειας από το 2019 έως και το 2023 καταγράφεται στους ηλικιωμένους άνω των 75 ετών (αύξηση κατά 51,8% στο ποσοστό και κατά 65,6% στα άτομα).
Η αύξηση της φτώχειας σε επίπεδο νοικοκυριών (δεν υπάρχει στον Πίνακα 1) είναι ακόμη μεγαλύτερη επί διακυβέρνησης ΝΔ.
Πράγματι: Το 2019 σε κίνδυνο φτώχειας βρίσκονταν 701.405 νοικοκυριά. Το 2023 σε κίνδυνο φτώχειας βρίσκονταν 842.421 νοικοκυριά. Δηλαδή φτώχυναν 141.016 νοικοκυριά επιπλέον. Πρόκειται για αύξηση κατά 20%. [β] Φτώχεια και γυναίκες.
Η κυβέρνηση της ΝΔ παρέλαβε τη φτώχεια στις γυναίκες το 2029 στο 17,8% και το 2023 την είχε αυξήσει στο 22,4%. Δηλαδή την αύξησε κατά 25,8%, δύομιση φορές περισσότερο απ’ότι τη συνολική φτώχεια. Το χάσμα φτώχειας ανδρών – γυναικών επί ΝΔ, το 2023 ήταν 18,5%. Δηλαδή το ποσοστό φτώχειας στις γυναίκες το 2023 ήταν κατά 18,5% μεγαλύτερο απ’ότι στους άνδρες. Το χάσμα αυτό το 2019 ήταν μόλις 1,7%. Δηλαδή η ΝΔ το υπερδεκαπλασίασε!!! Τα παραπάνω καταγράφονται στον Πίνακα 1. Υπάρχουν όμως εξίσου ενδιαφέροντα στοιχεία για τη φτώχεια και τις γυναίκες που δεν υπάρχουν στον Πίνακα. Θα αναφέρω τα δύο πιο χαρακτηριστικά: [β1] Το μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα καταγράφεται στις μονογονεϊκές οικογένειες. Το ποσοστό αυτό το 2023 ήταν 43,7%, υπερδιπλάσιο από το γενικό επίπεδο φτώχειας, σχεδόν οι μισές οικογένειες. Ωστόσο, επισημαίνω κάτι ακόμα πιο εφιαλτικό: ότι η συντριπτική πλειοψηφία των μονογονεϊκών οικογενειών (δλδ περίπου το 94%) είναι οικογένειες με μητέρες. [β2] Το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα καταγράφεται για τις γυναίκες άνω των 65 ετών. Το 2023 το ποσοστό αυτό ήταν 38,4% (ενώ για τους άνδρες ήταν πολύ χαμηλότερο: 25,5%). Τα στοιχεία για το β1 και β2 περιλαμβάνονται στον παρακάτω πίνακα της ΕΛΣΤΑΤ.
3ος λόγος: Δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι είναι παρόλο που βρικόμαστε κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αυτό δεν ισχύει για τις γυναίκες άνω των 65 ετών. Εκεί όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα της Eurostat το χάσμα στις αμοιβές είναι 25,1%, δηλαδή βρισκόμαστε στον πάτο της Ευρώπης, πάνω μόνο από την Ισπανία και την Κύπρο.