Συνέντευξη της Σίας Αναγνωστοπούλου στην εφημερίδα Η Αυγή της Κυριακής 1.3.2026 και τη δημοσιογράφο Κατερίνα Μπρέγιαννη.
Ο πόλεμος της Ουκρανίας δεν λέει να τελειώσει. Η Παλαιστίνη παραμένει μια ανοιχτή πληγή, παρά την εκεχειρία. Ο Τραμπ σφίγγει τον κλοιό στην Κούβα και την ίδια ώρα οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να επιτεθούν στο Ιράν. Ένα παγκόσμιο φιλειρηνικό κίνημα είναι πιο αναγκαίο από ποτέ. Πιστεύετε, κ. Αναγνωστοπούλου, ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις;
Όλες οι κατεπείγουσες προϋποθέσεις για ένα φιλειρηνικό κίνημα είναι εδώ και είναι υπαρκτές. Όσα αναφέρατε παραπάνω και πολλά άλλα (περιθωριοποίηση των διεθνών οργανισμών και του Διεθνούς Δικαίου) δεν αφήνουν κανένα περιθώριο: το κίνημα ειρήνης είναι η μοναδική πλέον ρεαλιστική προοπτική επιβίωσης της ανθρωπότητας.
Ποιο είναι, όμως, και πώς συγκροτείται αυτό το «εμείς» του κινήματος ειρήνης; Υπάρχουν σήμερα πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, κινήματα και συλλογικότητες στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και στον κόσμο που αντιστέκονται στον αυταρχισμό, στην Ακροδεξιά και στον νεοφιλελευθερισμό.
Που αντιστέκονται στις κοινωνικές ανισότητες ως «φυσικό ζήτημα», στον ρατσισμό και στην αντιμεταναστευτική ρητορεία, στα εγκλήματα πολέμου και στη γενοκτονία, που αντιστέκονται στην πλήρη κατάλυση του Διεθνούς Δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της Δημοκρατίας, στην εκμετάλλευση του πλανήτη από μια παγκόσμια ελίτ που θησαυρίζει σε βάρος της συντριπτικής πλειονότητας των λαών αυτής της γης.
Λείπει ωστόσο το ενιαίο αφήγημα, οι πολιτικές δυνάμεις που θα «δυναμιτίσουν» πολιτικά αυτή τη διάσπαρτη -και κατά τόπους ισχυρή (ΗΠΑ)- κινητικότητα. Λείπει στην Ευρώπη. Λείπει, θα έλεγα, ένα εθνικό-διεθνιστικό πολιτικό όραμα που θα συνδέει με μια ισχυρή νοητή γραμμή τα επιμέρους αιτήματα σε ένα μεγάλο αφήγημα τομής και ανατροπής. Ανεξαρτησία και ελευθερία (σε εθνικό επίπεδο) σήμερα σημαίνει ισότητα, κοινωνική δικαιοσύνη, αλληλεγγύη (σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο), δημοκρατία, πολιτισμός, οικολογία. Δηλαδή, ειρήνη. Αυτός είναι ο μεγάλος καμβάς όλων των άλλων διεκδικήσεων. Η ειρήνη απέναντι στην Ακροδεξιά που επελαύνει.
Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν από την πρόσδεση της Ελλάδας στο άρμα της «νεοαποικιοκρατίας» του Τραμπ;
Σε ένα κρεσέντο πατριδοκαπηλίας και «μεγαλοϊδεατισμού», με διασπορά βολικών φόβων («υπαρξιακή απειλή για το έθνος») και υπέρογκων εξοπλισμών για την «ασφάλεια του έθνους», η κυβέρνηση σέρνεται δουλικά πίσω από τον Τραμπ, εμπλέκει τη χώρα στα δικά του παιχνίδια, εξυπηρετεί τα δικά του (και των υπερπλούσιων φίλων του) συμφέροντα στο όνομα των εθνικών συμφερόντων.
Είναι επικίνδυνη και ανήθικη αυτή η πολιτική. Επικίνδυνη: σπάει πολλές γραμμές παράδοσης σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου που έχει διαμορφώσει η χώρα, σπάει την παράδοση που είχε διαμορφωθεί ώστε οι φιλίες και οι συμμαχίες της Ελλάδας να μην υπαγορεύονται από πολιτισμικές, θρησκευτικές διαιρέσεις, να σέβονται τη γεωγραφία. Ανήθικη: η στρατηγική πρόσδεση με τη γενοκτονική μηχανή του Ισραήλ αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή της πολιτικής της χώρας μας.
Ο Κ. Μητσοτάκης «ζεσταίνει» τον εσωκομματικό μηχανισμό και με τις αντικομμουνιστικές κορώνες υπουργών του ποντάρει στην ευρύτερη συσπείρωση της Ν.Δ. Όμως, στον αριστερό και προοδευτικό χώρο παρατηρείται στασιμότητα. Τι πρέπει να γίνει για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες συμπόρευσης;
Οι «αντικομμουνιστικές κορώνες» των υπουργών δεν είναι μόνο για συσπείρωση της Ν.Δ. Δείχνουν ότι η ισχυρή τάση της βελόνας της Δεξιάς και των ακροκεντρώων παίζει επικίνδυνα προς τα ακροδεξιά, από ιδεολογική συγγένεια ή από ιδιοτελή κυνισμό. Ιδιοτελή, λόγω προνομιακής πρόσβασης στην εξουσία (οικονομικής και «ιδιοκτησιακής»), λόγω ελέγχου των θεσμών της δημοκρατίας και μοιράσματος των πόρων αυτής της χώρας σε μια τακτοποιημένη πελατεία.
Συμπόρευση που θα κινητοποιήσει -και πάλι- τις λαϊκές μάζες δεν μπορεί να γίνει, αν σε όλο το φάσμα της Αριστεράς δεν εμπεδωθεί πρώτον, η συνείδηση ότι η επταετής Δεξιά με απάτες, φόβο, βία και ψέμα φτιάχνει πραγματικότητες, πραγματικότητες όμως της μιζέριας και των μίζερων, φοβισμένων ανθρώπων. Δεύτερον, τι φοβάται η Δεξιά; Την ανατρεπτική, ριζοσπαστική δύναμη της Αριστεράς, όταν έχει αφήγημα, σχέδιο και πρόγραμμα, όταν συνομιλεί με τα μεγάλα -με την Ιστορία (ειρήνη, ανεξαρτησία, ελευθερία, δημοκρατία, αντίσταση στην Ακροδεξιά)- πατώντας τα πόδια της στα καθημερινά προβλήματα: στην πείνα, στην ανέχεια, στη χαμοζωή, στον αποκλεισμό. Όταν δηλαδή η Αριστερά δίνει ρόλο στις λαϊκές μάζες για να αγωνιστούν. Όταν ανοίγει το έδαφος για να βγουν αυτές στο προσκήνιο της Ιστορίας.
Η Αριστερά έχει παράδοση σε συνεργασίες, σε συνεργασίες υπερηφάνειας και αξιοπρέπειας: ούτε «ηττημένων ιματίων», ούτε διαγκωνισμών ριζοσπαστικότητας.
Ας το σκεφτούν όσοι διαθέτουν «πολιτικό κεφάλαιο», ή περίσσευμα ριζοσπαστικής προσωπικότητας. Εγώ το μόνο που διαθέτω είναι μια μεγάλη πια διαδρομή στην Αριστερά.
Ποια συμπεράσματα προκύπτουν από τη μεγάλη συζήτηση που ακολούθησε της δημοσιοποίησης των φωτογραφιών των 200 εκτελεσμένων της Καισαριανής; Αρκεί ένα μουσείο για να διαφυλαχτεί η ιστορική μνήμη και να περάσει στις επόμενες γενιές;
Δεν αρκεί ένα μουσείο, φυσικά. Αλλά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα μεγάλο μουσείο της Αντίστασης στην Αθήνα αποδεικνύει ότι το ελληνικό κράτος φέρθηκε -για τους γνωστούς λόγους- ως ηθικός μπαταχτσής απέναντι στην Ιστορία του τόπου, απέναντι στο ΕΑΜ, στους αντιστασιακούς και στους κομμουνιστές.
Ορθότατα πολιτικά, ο Αλέξης Χαρίτσης έχει σηκώσει το θέμα, εκεί όπου το είχε αφήσει ο Νίκος Βούτσης ως πρόεδρος της Βουλής το 2019.Το ΕΑΜ και η Εθνική Αντίσταση πρέπει να ενσωματωθούν στην εθνική αφήγηση ως η δεύτερη μεγάλη τομή στην ελληνική Ιστορία (η πρώτη είναι η Επανάσταση του ’21). Και για να ενσωματωθεί ως τέτοια πρέπει να γραφτεί με όλα τα «λόγια» η ιστορία μιας μεγάλης περιόδου. Δεν είναι μόνο θέμα μνήμης. Είναι θέμα εθνικής αυτογνωσίας ώστε να μην επιτρέπεται σε κάθε δεξιό-ακροδεξιό να ανοιγοκλείνει την πόρτα του έθνους στα αριστερά κόμματα κατά το δοκούν και κατά την «πατριωτική κρίση» τους. Το προνομιακό ανοιγοκλείσιμο της πόρτας του έθνους στα χέρια της Δεξιάς δεν θα τελειώσει αν δεν ενσωματωθεί η ιστορία εκείνης της περιόδου στην εθνική αφήγηση με «όλα τα λόγια».
Αν τα πρόσωπα των φωτογραφιών των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή δεν μπουν στα βιβλία Ιστορίας. Εαμίτες, κομμουνιστές, εκτελεσθέντες από τους Ναζί στους οποίους τούς παρέδωσαν οι μεταξικές δυνάμεις.