Ερώτηση
Προς τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
Θέμα: «Κατολισθήσεις, καθιζήσεις και πλημμυρικά φαινόμενα στην Ηλεία αναδεικνύουν την επιτακτική ανάγκη στρατηγικής θωράκισης της περιοχής»
Η Περιφερειακή Ενότητα Ηλείας βρίσκεται αντιμέτωπη το τελευταίο διάστημα με επαναλαμβανόμενα και εκτεταμένα φαινόμενα κατολισθήσεων, καθιζήσεων, υπερχειλίσεων ποταμών και σοβαρών πλημμυρών, τα οποία έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε οδικά δίκτυα, γέφυρες, αγροτικές εκτάσεις και κατοικίες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οδήγησαν σε αποκλεισμό οικισμών και διακοπή της κυκλοφορίας σε βασικές αρτηρίες.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα που παρατίθενται στο συνημμένο υλικό, καταγράφονται κατολισθήσεις που απειλούν κατοικίες στην περιοχή της Αρχαίας Ολυμπίας, καθιζήσεις σε επαρχιακές οδούς (ενδεικτικά Πύργου-Οινόης, Σιμόπουλου Μαζαρακίου, Πύργου- Τρίπολης στην περιοχή της Δίβρης), σοβαρές ζημιές σε γέφυρες και αγροτικούς δρόμους σε Δήμους όπως Ανδραβίδας–Κυλλήνης και Ήλιδας, υπερχειλίσεις του Αλφειού και αυξημένη στάθμη υδάτων στον Πηνειό, καθώς και διάβρωση παράκτιων περιοχών.
Tα φαινόμενα αυτά δεν μπορούν να θεωρηθούν μεμονωμένα, αλλά αναδεικνύουν διαχρονικές αδυναμίες πρόληψης και αντιπλημμυρικής θωράκισης, σε μια περιοχή με γνωστή τρωτότητα λόγω γεωμορφολογίας και υδρολογικού φορτίου.
Tην ίδια στιγμή, η εικόνα χρηματοδότησης και υλοποίησης έργων πολιτικής προστασίας σε εθνικό επίπεδο δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς. Η Ελλάδα έχει ήδη εισπράξει το 65,2% των συνολικών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (περίπου 23,4 δισ. ευρώ). Ωστόσο, τα έργα Πολιτικής Προστασίας βρίσκονται στη φάση της σταδιακής υλοποίησης, με κρίσιμες παραδόσεις μεγάλου εξοπλισμού (αεροσκάφη, ελικόπτερα) να αναμένονται εντός του 2026.
Η μη εμπροσθοβαρής απορρόφηση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης στο πεδίο της Πολιτικής Προστασίας συνιστά στρατηγικό σφάλμα, ιδίως σε μια χώρα με όλο και συχνότερα φυσικά φαινόμενα που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα του κράτους σε επίπεδο πολιτικής προστασίας.
Παρότι το συνολικό πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» ανέρχεται σε 2,1 δισ. ευρώ, η πραγματική απορρόφηση για δράσεις πυροπροστασίας έως τον Αύγουστο του 2024 περιοριζόταν σε μόλις 5 εκατ. ευρώ. Έως τα τέλη του 2024 είχε συμβασιοποιηθεί περίπου το 82% των έργων του «ΑΙΓΙΣ», γεγονός που σημαίνει ότι τα κονδύλια έχουν δεσμευθεί αλλά δεν έχουν εκταμιευθεί πλήρως στους τελικούς αναδόχους.
Συνολικά, η πραγματική απορρόφηση κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης για την Πολιτική Προστασία σε εθνικό επίπεδο παραμένει εξαιρετικά χαμηλή (περίπου 1%), με άμεση επίπτωση στην ταχύτητα υλοποίησης έργων θωράκισης.
Στην Ηλεία, τον Φεβρουάριο του 2024 συμβασιοποιήθηκε έργο ύψους 7 εκατ. ευρώ για τον καθαρισμό ποταμών και χειμάρρων σε όλο τον νομό, ενώ έχουν εγκριθεί άνω των 45 εκατ. ευρώ για αποκαταστάσεις ζημιών από παλαιότερες φυσικές καταστροφές. Παράλληλα, μετά τις πρόσφατες πλημμύρες σε περιοχές πλησίον του Αλφειού και του Πηνειού, ζητήθηκε η κήρυξη περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να επισπευσθούν αποζημιώσεις και παρεμβάσεις αποκατάστασης.
Ωστόσο, η επανάληψη των ίδιων καταστροφών καταδεικνύει ότι η λογική της εκ των υστέρων αποκατάστασης δεν αρκεί.
Η Ηλεία χρειάζεται ολοκληρωμένο, εμπροσθοβαρές και διαφανές σχέδιο πρόληψης, με ώριμα έργα και πραγματική εκταμίευση πόρων – όχι μόνο ανακοινώσεις και συμβασιοποιήσεις.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
Ποια είναι τα συγκεκριμένα αντιπλημμυρικά, αντιδιαβρωτικά και αντικατολισθητικά έργα που έχουν ενταχθεί, συμβασιοποιηθεί, εκταμιευθεί και ολοκληρωθεί στην Ηλεία κατά την περίοδο 2020–2026, με αναλυτικά στοιχεία προϋπολογισμού, πηγής χρηματοδότησης και ποσοστού φυσικού και οικονομικού αντικειμένου;
Ποιο είναι το ακριβές ποσοστό πραγματικής εκταμίευσης (και όχι μόνο συμβασιοποίησης) των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που αφορούν δράσεις Πολιτικής Προστασίας και αντιπλημμυρικής θωράκισης στην Ηλεία;Ποια έργα απεντάχθηκαν ή μεταφέρθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, για ποιους λόγους και ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους;
Ποια άμεσα μέτρα λαμβάνονται για την αποκατάσταση καθιζήσεων, κατολισθήσεων και διαβρώσεων σε οδικό δίκτυο και οικισμούς υψηλού κινδύνου στην Ηλεία και τι θα προβλεφθεί ως ενίσχυση για τους κατοίκους, οι οικίες των οποίων έχουν πληγεί;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Αθανάσιος (Νάσος) Ηλιόπουλος
Aθανασία (Σία) Αναγνωστοπούλου
Θεοπίστη (Πέτη) Πέρκα
Μερόπη Τζούφη
Θεανώ Φωτίου