Στην παρέμβαση της κατά την β’ ανάγνωση του Σ/Ν για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, η βουλεύτρια Νότιου Τομέα Αθηνών Θεανώ Φωτίου ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Συνεδριάζουμε σήμερα υπό το φως των πρόσφατων αποκαλύψεων σκανδάλων και συγκάλυψής τους από τη ΝΔ. Ενώ ο γενοκτόνος πόλεμος των Ισραήλ και Τραμπ επεκτείνεται στην αυλή μας, με τεράστια περιβαλλοντική και ενεργειακή καταστροφή.
Δεν τίθεται ερώτημα αν θέλουμε την πράσινη μετάβαση, διότι αυτή είναι αναγκαία για την επιβίωση του πλανήτη. Άλλα είναι τα ακανθώδη ερωτήματα. Και οφείλουμε τα κόμματα να απαντήσουμε με σαφήνεια. Το ΠΡΩΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ είναι ο αριθμός και το εύρος των ευάλωτων, και πώς εξελίσσονται αυτά επί διακυβέρνησης ΝΔ; Ο κίνδυνος φτώχειας σκαρφάλωσε στο 19,6% από 17,7% που την παρέλαβε η ΝΔ το 2019. Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σημαντική επιδείνωση το 2025 σε σχέση με το 2024 για κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, και για σοβαρές υλικές στερήσεις, που επιπλέον είναι μεγαλύτερη για ευάλωτες ομάδες: παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένους. Οι υλικές στερήσεις αφορούν πολύ μεγάλα ποσοστά ελληνικών νοικοκυριών (άνω του 40% ή 50%). Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομικές δυσκολίες εξαπλώνονται πλέον σε μεγάλα τμήματα μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων. Αυτά συμβαίνουν διότι η ΝΔ εφαρμόζει επιθετική πολιτική αντίστροφης αναδιανομής του πλούτου προς τους οικονομικά ισχυρούς, μεταξύ άλλων, μέσω αντεργατικής πολιτικής που κρατά τους μισθούς καθηλωμένους και τις συντάξεις ανεπαρκείς, και με διαρκή συρρίκνωση του κοινωνικού-προνοιακού κράτους χάριν φοροαπαλλαγών στον μεγάλο πλούτο και τα επιχειρηματικά κέρδη.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Οι δράσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση αντισταθμίζουν τις αυξήσεις σε θέρμανση και μεταφορές εξαιτίας του καπέλου ΣΕΔΕ-2; Δυστυχώς, όχι. Ο κ. Υπουργός λέει σε μια κοινωνία που – ήδη πριν τον πόλεμο – τα 2/3 δεν μπορούσε να βγάλει το μήνα να κάνει leasing ηλεκτρικά αυτοκίνητα και να αγοράσει αντλίες θερμότητας. Σε ποια χώρα ζείτε κ. Υπουργέ;
Εστιάζω στην κοινωνική κατοικία. Υποτίθεται το Ταμείο θα φτιάξει 2350 κοινωνικές κατοικίες για 7.000 ευάλωτους πολίτες (χρηματοδότηση 435 εκατ. €). Είναι καθρεφτάκια για ιθαγενείς αν λάβουμε υπόψη ότι βιώνουμε τη μεγαλύτερη κρίση στην Ευρώπη και έχουμε παντελή έλλειψη κοινωνικής κατοικίας. Γιατί; Διότι οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη υπερασπιζόμενες συμφέροντα τραπεζών, funds, μεγαλοκατασκευαστών και μεγαλοϊδιοκτητών, παροξύνουν την κρίση ενισχύοντας τη ζήτηση με δις ευρώ δημόσιου χρήματος, κυρίως για στεγαστικά δάνεια, ενώ κάνουν ελάχιστα για την αύξηση της προσφοράς που θα συγκρατούσε τις τιμές. Ο πτωχευτικός νόμος της ΝΔ κατάργησε την προστασία της κύριας κατοικίας χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων από πλειστηριασμούς. Έτσι δεκάδες χιλιάδες οικογένειες έχασαν το σπίτι τους και εκατοντάδες χιλιάδες κινδυνεύουν να το χάσουν. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναδιανομή ακίνητης περιουσίας από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής.
Να γιατί η ΝΔ αδιαφορεί για την πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή φτώχεια. Δεν το λέμε εμείς, αλλά τα στοιχεία που ανέφερα. Ακόμη χειρότερα, το λέει η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών που αδυνατούν να βγάλουν τον μήνα. Προφανώς, ως Νέα Αριστερά δεν μπορούμε να υπερψηφίσουμε αυτό το νομοσχέδιο.
Ο Υπουργός, κ. Παπαθανάσης, παρόλο που δεν αμφισβήτησε κανένα από τα στοιχεία που παρέθεσε η βουλεύτρια, απαντώντας στην παρέμβασή της, είπε ότι οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί θεσπίστηκαν επί ΣΥΡΙΖΑ αποσιωπώντας βολικά ότι τότε υπήρχε προστασία της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμούς και ότι το 2015 η ΝΔ ήταν αυτή που είχε χρεοκοπήσει την Ελλάδα.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία της Θεανώς Φωτίου:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι
Συνεδριάζουμε σήμερα υπό το φως των πρόσφατων αποκαλύψεων σκανδάλων και συγκάλυψής τους από τη ΝΔ. Ενώ ο γενοκτόνος πόλεμος των Ισραήλ και Τραμπ επεκτείνεται στην αυλή μας, με τεράστια περιβαλλοντική και ενεργειακή καταστροφή.
Αντικαθιστώ σήμερα τον αγορητή της Νέας Αριστεράς, Ευκλείδη Τσακαλώτο. Διαβάζοντας τα πρακτικά των συνεδριάσεων, με εξέπληξαν όσα είπατε κ. Παπαθανάση για την πράσινη μετάβαση και τους ευάλωτους. Ουσιαστικά μας εγκαλέσατε ότι αν δεν στηρίξουμε το παρόν νομοσχέδιο δεν στηρίζουμε ευάλωτα νοικοκυριά, μονογονεϊκές οικογένειες, ΑμεΑ, μικρές επιχειρήσεις. Λες και οι κυβερνήσεις της ΝΔ στηρίζουν τους ευάλωτους, όταν στην πραγματικότητα τους αύξησαν.
Το νομοσχέδιο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «τεχνικό» καθώς αφορά τη σύσταση Ειδικής Υπηρεσίας για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού – κατά το μοντέλο του (όχι και τόσο επιτυχημένου) Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. Η υπηρεσία αυτή θα διαχειρίζεται τους πόρους των 2 ταμείων και θα εποπτεύει την υλοποίηση των προγραμμάτων τους.
Καταρχάς τίθενται εύλογα ερωτήματα για το πώς δημιουργούνται υπηρεσίες ταιριάζοντας γάντι στην πελατειακή επιδρομή της ΝΔ στο δημόσιο – όπως λέει ο λαός μας «ο λύκος την τρίχα αλλάζει, το χούι δεν αλλάζει”. Το κυριότερο όμως είναι ότι το νομοσχέδιο περιορίζεται σε τεχνικές περιγραφές της διοίκησης δημιουργώντας στρατηγικό “έλλειμμα” για την ουσία των πολιτικών που υποτίθεται υπηρετεί. Για παράδειγμα, προκρίνεται μοντέλο υπέρ συγκεντρωτικής διακυβέρνησης υπό τον Υπουργό που περιορίζει τα εχέγγυα διαφάνειας και δημόσιου ελέγχου. Προφανώς (και βεβαίως όχι άδικα) δεν έχουμε καμία εμπιστοσύνη στη ΝΔ. Απεναντίας.
Η ουσία βέβαια είναι το λεγόμενο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο. Η ΕΕ, αντιλαμβανόμενη τα λάθη της με το ΣΕΔΕ-1 (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών) που φόρτωνε τις επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης στα λαϊκά στρώματα, με το ΣΕΔΕ-2 επιχειρεί να δημιουργήσει συναινέσεις. Πώς; (Α) Φτιάχνοντας το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο που θα στηρίζει ευάλωτους και καλώντας τα κράτη-μέλη να οργανώσουν ουσιαστική διαβούλευση επαυτού. Η κυβέρνηση της ΝΔ αντίθετα το έθεσε σε διαβούλευση τον Ιούλιο 2025 για μόλις 2 εβδομάδες (το ελάχιστο χρονικό διάστημα) συγεντρώνοντας μόλις 59 σχόλια από τα εκατομμύρια ευάλωτων που πλήττονται! Επιπλέον, φέτος το Μάρτιο εξήγγειλε 25 παρεμβάσεις του Ταμείου συνολικού ύψους 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, χωρίς ουσιώδη διαβούλευση. Στην ακρόαση φορέων δεν συμμετείχε καμία περιβαλλοντική οργάνωση. Από την κοινωνία των πολιτών, κλήθηκαν μόνο δύο οργανώσεις. Μάλιστα η μία (το Ινστιτούτο Καταναλωτών) κατακεραύνωσε τη δήθεν κοινωνική ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης. Καμία λοιπόν διαβούλευση με την κοινωνία.
Δεν τίθεται ερώτημα αν θέλουμε την πράσινη μετάβαση, διότι αυτή είναι αναγκαία για την επιβίωση του πλανήτη. Άλλα είναι τα ακανθώδη ερωτήματα. Και οφείλουμε όλα τα κόμματα να απαντήσουμε με σαφήνεια.
Γνωρίζουμε ότι ο νέος νόμος αφορά μεταφορές, κτίρια και αγροτική παραγωγή. Ποιοι πλήττονται περισσότερο;
1. Νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, διότι δαπανούν πολλά για θέρμανση και βενζίνη, διαβιούν σε ενεργειακά μη αποδοτικά σπίτια με υψηλότερες ανάγκες θέρμανσης, και αδυνατούν οικονομικά να μεταβούν σε καθαρές τεχνολογίες (π.χ. αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικά αυτοκίνητα).
2. Αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, διότι έχουν μεγαλύτερη εξάρτηση από ΙΧ και μικρότερη πρόσβαση σε δημόσιες συγκοινωνίες.
3. Μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες, ιδιαίτερα όσοι δραστηριοποιούνται σε τομείς που απαιτούν μετακινήσεις οπότε αυξάνεται το λειτουργικό τους κόστος.
Το ΠΡΩΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ, επομένως, είναι ο αριθμος και το εύρος των ευάλωτων, και πώς εξελίσσονται επί διακυβέρνησης ΝΔ;
Ο κ. Παπαθανάσης μιλώντας στην Επιτροπή φάνηκε ότι δεν αντιλαμβάνεται ότι επί ΝΔ η φτώχεια και οι ανισότητες στη χώρα μας αυξάνονται.
Ο κίνδυνος φτώχειας σκαρφάλωσε στο 19,6% από 17,7% που την παρέλαβε η ΝΔ το 2019. Είναι συγκλονιστικό ότι από το 2019 έως το 2023 η φτώχεια σε ηλικιωμένους πάνω από 75 έτη αυξήθηκε ποσοστιαία 51,8% και σε άτομα 65,6%.
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σημαντική επιδείνωση το 2025 σε σχέση με το 2024 για κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, και για σοβαρές υλικές στερήσεις, που επιπλέον είναι μεγαλύτερη για ευάλωτες ομάδες: παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένους.
Οι υλικές στερήσεις αφορούν πολύ μεγάλα ποσοστά ελληνικών νοικοκυριών (άνω του 40% ή 50%). Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομικές δυσκολίες εξαπλώνονται πλέον σε μεγάλα τμήματα μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων.
Για την ενεργειακή φτώχεια, ας δούμε τη θέση μας στην ΕΕ-27 στους εξής δείκτες: Νοικοκυριά με (1) Αδυναμία για σπίτι επαρκώς ζεστό. Βρισκόμαστε στην 5η θέση με 19,2% και αυξητική τάση. (2) Καθυστερήσεις πληρωμής λογαριασμών; Βρισκόμαστε στην 1η θέση με 32,9% (δλδ το 1/3 του πληθυσμού)!
Αυτά συμβαίνουν διότι η ΝΔ εφαρμόζει επιθετική πολιτική αντίστροφης αναδιανομής του πλούτου προς τους οικονομικά ισχυρούς, μεταξύ άλλων, μέσω αντεργατικής πολιτικής που κρατά τους μισθούς καθηλωμένους και τις συντάξεις ανεπαρκείς, και με διαρκή συρρίκνωση του κοινωνικού-προνοιακού κράτους χάριν φοροαπαλλαγών στον μεγάλο πλούτο και τα επιχειρηματικά κέρδη.
Με βάση αυτά τα “επιτεύγματα” των κυβερνήσεων Μητσοτάκη, το 2027 όχι μόνο δεν θα υπάρχει προστασία για ευάλωτους, όπως διαφημίζει ο κ. Υπουργός, αλλά αυτοί θα έχουν πολλαπλασιαστεί προσεγγίζοντας πάλι καταστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: Οι δράσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση αντισταθμίζουν τις αυξήσεις σε θέρμανση και μεταφορές εξαιτίας του καπέλου ΣΕΔΕ-2;
Δυστυχώς, όχι. Για παράδειγμα, μεταφορές επιδοτούνται μόνο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ως εάν να μην υπάρχει η υπόλοιπη Ελλάδα. Ακόμη χειρότερα, ο κ. Υπουργός λέει σε μια κοινωνία που – ήδη πριν τον πόλεμο – τα 2/3 δεν μπορούσε να βγάλει το μήνα να κάνει leasing ηλεκτρικά αυτοκίνητα και να αγοράσει αντλίες θερμότητας. Σε ποια χώρα ζείτε κ. Υπουργέ;
Εστιάζω στο αγαπημένο μου θέμα: την κοινωνική κατοικία. Υποτίθεται το Ταμείο θα φτιάξει 2350 κοινωνικές κατοικίες για 7.000 ευάλωτους πολίτες (χρηματοδότηση 435 εκατ. €). Είναι καθρεφτάκια για ιθαγενείς αν λάβουμε υπόψη ότι βιώνουμε τη μεγαλύτερη κρίση στην Ευρώπη και έχουμε παντελή έλλειψη κοινωνικής κατοικίας. Γιατί; Διότι οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη υπερασπιζόμενες συμφέροντα τραπεζών, funds, μεγαλοκατασκευαστών και μεγαλοϊδιοκτητών, παροξύνουν την κρίση ενισχύοντας τη ζήτηση με δις ευρώ δημόσιου χρήματος, κυρίως για στεγαστικά δάνεια, ενώ κάνουν ελάχιστα για την αύξηση της προσφοράς που θα συγκρατούσε τις τιμές. Είναι χαρακτηριστικό ότι η δήθεν κοινωνική αντιπαροχή δημόσιων ακινήτων ενώ νομοθετήθηκε το 2022 – και ξανανομοθετηθήκε το 2025 ώστε να έρθει στα μέτρα των μεγαλοκατασκευαστών – μέχρι σήμερα, το 2026, δεν έχει δώσει καμία κοινωνική κατοικία, πράγμα που θα συνεχιστεί για πολύ χρόνο ακόμα. Επιπλέον ο πτωχευτικός νόμος της ΝΔ κατάργησε την προστασία της κύριας κατοικίας χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων από πλειστηριασμούς. Έτσι δεκάδες χιλιάδες οικογένειες έχασαν το σπίτι τους και εκατοντάδες χιλιάδες κινδυνεύουν να το χάσουν. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναδιανομή ακίνητης περιουσίας από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής. Επαναλαμβάνω, αυτά συμβαίνουν όταν αντιμετωπίζουμε την οξύτερη στεγαστική κρίση στην Ευρώπη με περίπου ένα στα τρία ελληνικά νοικοκυριά να δαπανούν για στέγαση πάνω από το 40% του εισοδήματος όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος είναι 1 στα 12 (8,2%).
Να γιατί η ΝΔ αδιαφορεί για την πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή φτώχεια. Δεν το λέμε εμείς, αλλά τα στοιχεία που ανέφερα. Ακόμη χειρότερα, το λέει η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών που αδυνατούν να βγάλουν τον μήνα.
Ως Νέα Αριστερά λέμε ότι πράσινη μετάβαση και καταπολέμηση της φτώχειας (κάθε μορφής) πάνε χέρι-χέρι. Η ΝΔ όμως παριστάνει ότι δεν το καταλαβαίνει.
Προφανώς, ως Νέα Αριστερά δεν μπορούμε να υπερψηφίσουμε αυτό το νομοσχέδιο.